Zonder rijbewijs achter het stuur. Voor sommige jongeren lijkt het misschien een onschuldig avontuur, maar de gevolgen kunnen enorm zijn. Een paar weken geleden werd een 13-jarige jongen aangehouden die met de auto van zijn ouders de weg op ging en meerdere keren in de berm belandde. Uit een nieuwe flitspeiling van TeamAlert onder jongeren tussen de 12 en 25 jaar blijkt dat dit geen losstaand incident is: jongeren doen dit vaker.
Meerderheid jongeren zonder rijbewijs rijdt wel eens auto
Autorijden zonder rijbewijsbezit komt veelvuldig voor onder jongeren. De respondenten in dit onderzoek geven aan dat zowel zijzelf als hun vrienden het doen. Bijna 6 op de 10 jongeren zonder rijbewijs hebben zelf achter het stuur gezeten. Vaak is dit niet eenmalig, bijna een kwart van de jongeren doet het zelfs vaker dan 10 keer. Daarnaast hebben 8 op de 10 jongeren minstens één vriend zonder rijbewijs die ooit heeft autogereden. Het blijkt dus de sociale norm te zijn om voor het behalen van het rijbewijs al (meerdere keren) te hebben autogereden.
Medeweten ouders
Het rijden zonder het rijbewijs gebeurt vaak met medeweten van ouders. In bijna 40% van de gevallen mochten jongeren de auto van hun ouders gebruiken. Bij nog eens 23% wisten ouders vooraf al dat hun kind zonder rijbewijs ging rijden en gaven ze daar toestemming voor. Maar in 27% van de gevallen waren ouders hier helemaal niet van op de hoogte. Dat is joyriden: het gebruiken van andermans voertuig zonder medeweten van de eigenaar. Joyriden is strafbaar volgens de Wegenverkeerswet. Ook met toestemming van de eigenaar is rijden zonder rijbewijs natuurlijk verboden in Nederland.
Lage pakkans kan herhaling in de hand werken
De jongeren schatten de kans om gepakt te worden voor rijden zonder rijbewijs laag in. Zes op de tien jongeren denken dat de kans op een aanhouding klein of heel klein is. Een lage ervaren pakkans kan eraan bijdragen dat jongeren het risico en de gevaren van rijden zonder rijbewijs onderschatten en het gedrag blijven herhalen.
Plezier, gemak en oefenen belangrijkste redenen
Plezier is de meest genoemde reden om zonder rijbewijs te rijden: de helft van de jongeren die dit doet, noemt dit als reden. Ook gemak of praktische redenen spelen een belangrijke rol (38%), om bijvoorbeeld even snel boodschappen te doen. Een deel van de jongeren rijdt zonder rijbewijs om ervaring op te doen voor de rijopleiding. Van de jongeren die zonder rijbewijs hebben gereden, geeft 21% aan dit te doen om te oefenen.
Veilige alternatieven voor oefenen
Uit de flitspeiling blijkt dat jongeren behoefte hebben aan mogelijkheden om op jonge leeftijd ervaring op te doen met autorijden. Jongeren noemen onder meer oefenrijlessen op jongere leeftijd en virtuele verkeerstrainingen als alternatief voor zelfstandig oefenen met rijden zonder rijbewijs.
“Uit de peiling blijkt dat jongeren al meerdere keren achter het stuur zitten voordat ze hun rijbewijs hebben gehaald. Dat vinden wij zorgelijk omdat dit risico’s in het verkeer met zich meebrengt,” zegt Sophie Pulles, gedragsonderzoeker bij TeamAlert. “Maar we zien ook dat een deel van de jongeren vooral ervaring wil opdoen. Daar moeten we oog voor hebben en veilige alternatieven voor kunnen bieden.” Met het programma 2toDrive kunnen jongeren vanaf 16,5 jaar starten met rijlessen en vanaf hun 17e hun rijbewijs halen. Hierna kunnen ze onder begeleiding van een ervaren rijder zelf achter het stuur stappen.