Alleenwerken krijgt in Nederland steeds meer aandacht als arbeidsrisico. Door flexibilisering van werk, personeelstekorten en verspreide werklocaties werken medewerkers in sectoren als zorg, logistiek, facilitaire dienstverlening en publieke dienstverlening vaker zelfstandig of zonder directe collega’s in de buurt. Hoewel exacte cijfers over het aantal alleenwerkers in Nederland beperkt zijn, wijzen arbeidsveiligheidsorganisaties op een groeiende groep werknemers die structureel of incidenteel alleen werkt.
Internationaal wordt deze ontwikkeling bevestigd. Volgens analyses van het Britse Institute of Occupational Safety and Health (IOSH) werkt in sommige sectoren inmiddels tot circa 20 procent van de werknemers regelmatig alleen. Dit aandeel is de afgelopen jaren gegroeid door veranderende werkpatronen en technologische ontwikkelingen. In Nederland laat het CBS zien dat het aantal werkenden en het aandeel flexibel georganiseerde arbeid blijft toenemen, wat alleenwerk als werkvorm verder in de hand werkt.
De toename van alleenwerk vergroot het risico dat incidenten niet direct worden opgemerkt. Avond- en nachtdiensten, thuiszorg, werken in grote ruimtes zoals magazijnen en publieksfuncties met één medewerker per ruimte zijn inmiddels gangbaar. Wanneer er geen collega’s in de directe omgeving zijn, kan kostbare tijd verloren gaan voordat hulp wordt ingeschakeld.
Eén van de grootste risico’s bij alleenwerk is dat medewerkers niet altijd zelf alarm kunnen slaan. Bij een val, bewusteloosheid of acute medische noodsituatie is het bedienen van een noodknop vaak niet mogelijk. Juist deze ‘onzichtbare incidenten’ vormen volgens veiligheidsexperts een onderschat gevaar. Om dit risico te beperken, wordt steeds vaker gebruikgemaakt van mobiele alarmknoppen met valdetectie of geen-beweging-herkenning. Deze noodknoppen signaleren afwijkingen in het normale bewegingspatroon, zoals een plotselinge val of langdurige inactiviteit, en geven dan een alarm af.
Naast automatische signalering blijft handmatig alarmeren een essentieel onderdeel van werkveiligheid. Dat geldt vooral in situaties waarin medewerkers te maken krijgen met agressie of dreiging. In publieksgerichte functies zoals balies, spreekkamers en servicepunten kan een situatie snel escaleren. In zulke gevallen is directe en discrete alarmering noodzakelijk. Een vaste alarmknop biedt medewerkers de mogelijkheid om met één handeling hulp in te schakelen, zonder extra stappen of zichtbare handelingen richting de omgeving.
Veiligheidsadviseurs benadrukken dat het succes van een alarmknop niet alleen afhangt van de techniek, maar ook van de organisatorische inbedding. Medewerkers moeten weten wanneer en hoe zij het systeem gebruiken, en collega’s of interne hulpdiensten moeten direct begrijpen welke actie van hen wordt verwacht. Betrouwbaarheid, duidelijke procedures en regelmatige training zijn hierbij cruciaal.
Ook de organisatie van bedrijfshulpverlening staat onder druk door veranderende werkomgevingen. Waar BHV’ers vroeger vaak op één vaste locatie aanwezig waren, werken zij nu verspreid over meerdere gebouwen of diensten. Dat maakt het lastiger om bij een incident snel de juiste personen te bereiken. Wie is er beschikbaar? Wie kan het snelst ter plaatse zijn? En hoe wordt de coördinatie geregeld?
Om hier grip op te houden, kiezen organisaties steeds vaker voor een gestructureerde bhv oplossing. Hierbij worden meldingen gericht verstuurd naar beschikbare hulpverleners en wordt vastgelegd wie is gealarmeerd en hoe snel er wordt gereageerd. Deze inzichten maken het mogelijk om procedures te evalueren en waar nodig te verbeteren, zodat de respons bij een volgende calamiteit effectiever verloopt.
Volgens experts is het belangrijk dat alarmering niet los wordt gezien van het bredere veiligheidsbeleid. Oplossingen moeten aansluiten op de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) en regelmatig worden getest in oefeningen. Alleen wanneer techniek, procedures en menselijk handelen op elkaar zijn afgestemd, kan snel en adequaat worden ingegrepen.
De groeiende aandacht voor alleenwerk onderstreept dat snelle en betrouwbare alarmering geen extraatje meer is, maar een basisvoorwaarde voor verantwoord werken. Organisaties die hier tijdig op inspelen, verkleinen niet alleen veiligheidsrisico’s, maar vergroten ook het gevoel van veiligheid op de werkvloer.