'Straf helpt niet: doorbreek de vicieuze cirkel achter verward gedrag'

Overlast op straat komt vaak omdat er te weinig oog is voor basisbehoeften.

• Stichting 't Kastheel

Steeds vaker zijn verwarde personen terug te vinden in de rechtbank. Straffen heeft eigenlijk geen nut, want de kans op herhaling is hoog. Daarom moet gezocht worden waar deze vicieuze cirkel begint, want als er geen oog is voor de mens achter deze incidenten, is het onmogelijk om tot een oplossing te komen. Vaak is het antwoord simpel: zorg dat mensen in hun basisbehoeften kunnen voorzien.

Het begint vaak klein

Verwarde personen die met justitie in aanraking komen, hebben vaak een lange weg afgelegd. Meestal begint het klein, bijvoorbeeld met een lichte verstandelijke beperking of een psychische kwetsbaarheid. Met de juiste omgeving leidt dit niet tot problemen.

In de huidige maatschappij is het echter steeds lastiger om een baan of woning te vinden. De maatschappij is complex. Er zijn uitkeringen, maar het is met stijgende prijzen een uitdaging om je staande te houden. Als iemand vervolgens de verkeerde mensen om zich heen verzamelt of vereenzaamt, is hij of zij extra kwetsbaar om aan de drank of drugs te raken.

Kwetsbaarheid wordt uitgebuit

Criminelen zoeken vaak mensen die makkelijk te beïnvloeden zijn, zoals mensen die psychische problemen hebben en/of verslaafd zijn. Dat kan heel onschuldig beginnen met iets kleins stelen of even een tasje wegbrengen zonder te weten wat erin zit. Geleidelijk wordt de problematiek vaak steeds erger. Door eenzaamheid, stress, geldproblemen of dakloosheid lijkt het de enige uitweg. En dan gaat het een keer mis en staat iemand ineens oog in oog met justitie.

Vervul de basisbehoeften

De onderliggende oorzaak is vaak dat er niet aan de basisbehoeften voldaan is. Dus een veilige plek om te wonen, je gezien of gehoord voelen en praktische steun ontvangen wanneer die nodig is. Als iemand die steun niet krijgt en stress heeft over of er bijvoorbeeld voldoende eten op de plank komt en of medicijnen betaalbaar zijn, dan zet dat een kettingreactie in gang die kan eindigen bij justitie. 

Er moet dus niet gekeken worden naar hoe herhaling voorkomen kan worden, maar vooral hoe mensen niet in de positie komen dat hun kwetsbaarheid leidt tot gevaarlijk verward gedrag of criminele acties.