Bijna 70 procent van de Nederlandse ondernemers wil binnen tien jaar stoppen, blijkt uit recent onderzoek van ABN AMRO. Opvolgers zijn echter schaars. Vooral in de landbouw en horeca staan familiebedrijven daardoor zwaar onder druk. Veel ondernemers beginnen te laat met de voorbereiding, en de grootste drempel is opvallend genoeg niet financieel of fiscaal, maar emotioneel.
De sterke loyaliteit is de kracht van een familiebedrijf, maar bij een overdracht ook de grootste valkuil. De zaak is vaak iemands hele identiteit geworden, wat loslaten ingewikkeld maakt. Ruim een derde van de ondernemers heeft grote moeite met het overdragen van de controle. In de landbouw, waar de binding nóg sterker is, loopt dat zelfs op naar 50 procent. Deze menselijke kant wordt in de praktijk te vaak over het hoofd gezien.
Ouder of kind
Het overdragen van controle is extra ingewikkeld omdat zakelijke en persoonlijke rollen elkaar overlappen. Bij een normale verkoop praten twee externe partijen met elkaar. In een familiebedrijf is je compagnon vaak ook je ouder of je kind. Als de rollen en taken dan niet vooraf duidelijk zijn, gaan zaken en privé direct door elkaar lopen.
Spanningen over de koers of de waarde van het bedrijf liggen dan 's avonds bij het avondeten op tafel. Om de lieve vrede te bewaren, stellen veel ondernemers de moeilijke gesprekken jarenlang uit. Hierdoor blijft de voorbereiding liggen en loopt de opvolging uiteindelijk vast.
Zaken en emotie scheiden
Ondernemers die willen voorkomen dat hun overdracht stukloopt, doen er goed aan zaken en emotie vanaf het begin te scheiden. Dat lukt alleen door vooraf duidelijke afspraken te maken. Het werkt om de overdracht en het eigendom op tijd vast te leggen, zodat iedereen weet waar hij aan toe is. Daarbij helpt het om de jonge generatie vroeg te betrekken. Zo voorkom je dat een zakelijk verschil van mening invloed heeft op de familiesfeer. Rust in het bedrijf begint nu eenmaal met duidelijkheid aan de keukentafel.
Van links naar rechts: Erik van der Most, sectordirecteur Food; Lubbert van Dellen, sectordirecteur Agro; Johan van der Stelt, senior adviseur, verbonden aan de advisering van familiebedrijven.