Nederlandse huishoudens betalen bijna de hoogste gasprijs van heel Europa. Alleen in Zweden en Zwitserland was gas in augustus duurder. Een huishouden met gemiddeld verbruik is in Nederland € 746 per jaar meer kwijt aan gas dan het Europese gemiddelde. Dat blijkt uit een analyse van Energievergelijk.nl op basis van de Household Energy Price Index (HEPI), die de energieprijzen voor augustus in Europa vergeleek.
Alles meegerekend, dus inclusief netbeheerkosten, vaste kosten en belastingen, kost een kuub gas in Nederland € 1,963. Het EU-gemiddelde ligt op € 1,133. Nederland zit daar 73 procent boven. Bij een verbruik van 900 kuub per jaar betaalt een Nederlands huishouden daardoor € 1.766. Dat is bijna het dubbele van wat een Belgisch huishouden met hetzelfde verbruik kwijt is: € 927 per jaar (€ 1,030 per kuub). Het EU-gemiddelde ligt op € 1.020 aan jaarlijkse gaskosten.
Duurste van de EU na Zweden
De twee landen boven Nederland zijn allebei buitenbeentjes. Zweden telt in het hele land maar zo'n 77.000 huishoudens met een gasaansluiting, minder dan een gemiddelde Nederlandse stad. En Zwitserland is geen EU-lid. "Voor het doorsnee huishouden is Nederland daarmee feitelijk het duurste gasland van de EU", zegt energie-expert Koen Kuijper van Energievergelijk.nl.
Onderaan de ranglijst staat Hongarije, waar de overheid de prijs kunstmatig laag houdt op € 0,277 per kuub. Een Nederlands huishouden betaalt ruim zeven keer zoveel.
48 cent van elke euro naar de staat
De belangrijkste verklaring voor het hoge gastarief zijn de belastingen. Van elke euro die Nederlanders aan gas uitgeven, gaat 48 cent naar de staat: 31 procent energiebelasting en 17 procent btw. Dat lijkt niet te rijmen met het btw-tarief van 21 procent, maar dat tarief wordt gerekend over de prijs zonder btw; als deel van het totaalbedrag blijft er dan 17 cent per euro over. Het Europese belastingdeel bedraagt gemiddeld 26 procent. Een stuk lager dan in Nederland dus.
Dat is bewust beleid: de overheid maakt gas al jaren duurder om huishoudens richting elektrisch verwarmen en koken te duwen, terwijl op stroom juist belastingkorting geldt. "Gas is in Nederland een luxeproduct geworden. Wie nog aan het gas zit, betaalt de rekening van dat beleid", aldus Kuijper.
Daar komt een oplopende beursprijs bij. De Europese gasprijs steeg de hele zomer door: aanvallen rond de Straat van Hormuz maken vloeibaar gas op de wereldmarkt duurder en de Europese gasvoorraden vullen trager dan gepland. In augustus schommelde de kale beursprijs tussen 51 en 69 cent per kuub. Begin september piekte hij op circa 72 cent, het hoogste punt sinds begin 2023.
Stroomprijs gemiddeld, maar stijgt bijna nergens zo hard
Voor stroom betaalt Nederland vrijwel exact het Europese gemiddelde: 26,6 cent per kWh tegenover 26,4 cent. De stijging is een ander verhaal: de Nederlandse stroomprijs ging in augustus met 8 procent omhoog en alleen in Denemarken (10 procent) steeg hij harder. Door de hittegolf draaiden airco's overuren, terwijl centrales door de droogte minder koelwater hadden en minder konden leveren.
Opvallend is de vergelijking met de buurlanden: België betaalt met 39,3 cent per kWh fors meer. Bij een gemiddeld verbruik van 2.300 kWh scheelt dat € 291 per jaar.