De oorlog in het Midden-Oosten raakt de Nederlandse energieprijzen harder dan die in vrijwel alle andere Europese landen. Dat blijkt uit een analyse van Energievergelijk.nl op basis van de Europese energieprijsindex (HEPI) van maart 2026, een vergelijking van huishoudelijke energieprijzen in 33 Europese landen.
De gasprijs voor huishoudens in Nederland steeg tussen begin februari en begin maart met 7%. Dat is ruim drie keer zo hard als het Europese gemiddelde. Nederland heeft de hoogste gasprijs van alle grote Europese landen, bijna 75% boven het Europees gemiddelde.
Duurste gasland van Europa
Nederland heeft met een gasprijs van € 0,1902 per kWh na Zweden de hoogste gasprijs van Europa, bijna 75% boven het EU-gemiddelde van € 0,1083 per kWh. Zweden telt echter slechts 77.000 huishoudelijke gasaansluitingen. Nederland is daarmee in de praktijk het duurste land met een substantiële gasmarkt.
Ter vergelijking: een Duits huishouden betaalt € 0,1030 per kWh voor gas en een Belgisch huishouden € 0,0823 per kWh. De HEPI-index rekent in kWh in plaats van per kubieke meter, omdat de energie-inhoud van gas per land verschilt.
"Gas is in Nederland ruim twee keer zo duur als in België en bijna 85% duurder dan in Duitsland. Dat verschil wordt grotendeels veroorzaakt door de hoge Nederlandse belastingen op gas", stelt Koen Kuijper, energie-expert bij Energievergelijk.nl.
Oorlog zorgt voor snellere stijging
Nederland is het enige grote West-Europese land waar zowel de stroom- als de gasprijs bovengemiddeld steeg. In totaal zagen slechts 5 van de 33 landen een stroomstijging en 9 van de 27 landen een gasstijging.
De onderzoekers die meewerken aan de HEPI schrijven de Nederlandse prijsstijging expliciet toe aan de oorlog in het Midden-Oosten. Bij stroom gebruiken zij de formulering dat de oorlog de Nederlandse energieprijzen "immediately" heeft geraakt, een woordkeuze die bij geen enkel ander land wordt gebruikt. Bij gas spreken zij van hogere prijzen "as a direct result" van het conflict.
Het HEPI-rapport verwijst in dit verband ook naar een recente Rabobank-analyse die waarschuwt voor een kettingreactie van hogere energieprijzen naar vrijwel alle consumentenprijzen.
Werkelijke impact nog groter
De HEPI-index meet prijzen op de eerste dag van de maand. De oorlog escaleerde begin maart, waardoor de index slechts een deel van de impact vastlegt. Prijsmetingen van Energievergelijk.nl laten zien dat de werkelijke stijging inmiddels groter is.
Het goedkoopste vaste energiecontract kostte in februari circa € 139 per maand, bij een gemiddeld verbruik van 2.420 kWh stroom en 1.020 m³ gas. Inmiddels is dat circa € 177 per maand, een stijging van 28%.
De Nederlandse gasprijs varieert in april tussen € 1,345 en € 1,662 per m³ (inclusief energiebelasting en btw), afhankelijk van het energiecontract.
Hoge belastingdruk in Nederland
De hoge Nederlandse gasprijs is het gevolg van een combinatie van gestegen groothandelsprijzen en een hoge belastingdruk. De energiebelasting en btw maken samen circa 57% uit van het totale gastarief. Nederland hanteert het standaard btw-tarief van 21% op energie, terwijl meerdere Europese landen een lager tarief hanteren. Doordat de btw wordt berekend over de volledige gasprijs inclusief energiebelasting, wordt elke stijging op de groothandelsmarkt met 21% vermenigvuldigd.
"Nederlandse huishoudens worden dubbel geraakt: de oorlog stuwt de groothandelsprijs op en de hoge belastingdruk op gas versterkt dat effect. Iedereen die nu een nieuw vast contract afsluit of een variabel of dynamisch contract heeft, betaalt de rekening", besluit Kuijper.