Almere heeft de beste energielabels, Tynaarlo de meeste zonnepanelen en Rozendaal het hoogste aandeel elektrische auto's. Hoe duurzaam een gemeente is, hangt vooral samen met de portemonnee van haar inwoners en het type woningen dat er staat. Dat blijkt uit onderzoek van Energievergelijk.nl onder alle 342 Nederlandse gemeenten.
Voor het onderzoek is gebruikgemaakt van cijfers uit de Klimaatmonitor van de Rijksoverheid en van het CBS.
Almere heeft de beste labels, Terschelling de slechtste
Op energielabels is Almere de energiezuinigste gemeente, met een gemiddeld rapportcijfer van 7,86. Ruim zeven op de tien gelabelde woningen hebben daar label A of beter. Terschelling sluit de rij met een 5,76, gevolgd door Westerwolde (5,77), Bloemendaal (5,84), Heemstede (5,86) en Simpelveld (5,87).
Opvallend: Bloemendaal en Heemstede horen bij de rijkste gemeenten van het land, maar hun vooroorlogse villa's zijn lastig te verduurzamen. "Geld gaat daar eerder naar de oprit dan naar het dak", zegt Koen Kuijper van Energievergelijk.nl. Het bouwjaar van de woningvoorraad verklaart bijna twee derde van de verschillen tussen gemeenten.
Waar lage inkomens en hoge stookkosten samenkomen
Bij de slechtst geïsoleerde woningen is de winst het grootst. Het isoleren van woningen met label F of G levert per geïnvesteerde euro de meeste gasbesparing op: ruim 800 m³ per jaar, aan de gemiddelde gasprijs ruim € 1.000. Dat blijkt uit recent TNO-onderzoek naar energiearmoede.
"In gemeenten als Westerwolde, Stadskanaal en Pekela komen een laag inkomen, een oude woningvoorraad en hoge stookkosten samen. Wie het minst te besteden heeft, woont er het vaakst in een huis dat het duurst is om warm te houden, terwijl isoleren daar volgens TNO ruim € 1.000 per jaar kan opleveren. Zolang dat geld er niet is, blijft het een vicieuze cirkel: een hoge energierekening laat geen ruimte om te investeren in een lagere", zegt Koen Kuijper van Energievergelijk.nl.
Tynaarlo tegenover Amsterdam: factor zeven
Inmiddels heeft 36,8% van alle Nederlandse woningen zonnepanelen, tegen 32,1% in 2023. Nergens lopen gemeenten verder uiteen dan hier: in Tynaarlo heeft 66,6% van de woningen panelen op het dak, in Amsterdam 9,6%.
De tien gemeenten met de minste panelen zijn vrijwel allemaal grote steden en dichtbebouwde gemeenten in de Randstad. De tien met de meeste panelen liggen vrijwel allemaal buiten de Randstad, vooral in Drenthe, Fryslân, Zeeland en Gelderland. Niet het inkomen maar het woningtype bepaalt de ranglijst: het aandeel huizen met een eigen dak verklaart ruim twee derde van de verschillen.
Elektrisch rijden volgt de portemonnee
Van alle personenauto's in Nederland is 7,4% volledig elektrisch, tegen 6,3% een jaar eerder. Rozendaal heeft met 22,3% het hoogste aandeel elektrische auto's, gevolgd door Blaricum (16,6%) en Bloemendaal (16,4%). Onderaan staan Vlieland (0,4%), Stadskanaal (2,9%), Westerwolde en Ameland (3,2%) en Pekela (3,4%).
Hekkensluiter Vlieland is een geval apart: het eiland is vrijwel autovrij en alleen bewoners met een ontheffing mogen er rijden. Het percentage gaat er dus over een handvol auto's, en zegt weinig over duurzaamheid.
Wel volgt uit deze cijfers het sterkste verband in het hele onderzoek: het gemiddelde inkomen verklaart ongeveer driekwart van de verschillen in elektrisch rijden tussen gemeenten. Verdeeld over vijf inkomensgroepen loopt het aandeel elektrische auto's gelijkmatig op van 5,1% naar 10,2%, zonder knik.