De documentaire ‘Onzichtbaar, maar onmisbaar’ laat zien wat er in de Bollenstreek en het Westland dagelijks gebeurt met mensen die onze schappen vullen, onze bloemen telen en ons eten verwerken. Internationale medewerkers zijn hard nodig in deze sectoren, maar de praktijk is nog te vaak dat werk, inkomen en huisvesting in één afhankelijkheidsrelatie terechtkomen.
Dat begint al bij de inrichting van de uitzendmarkt. In Nederland kan vrijwel iedereen een uitzendbureau starten. Daardoor is het moeilijker om malafide partijen vroegtijdig te herkennen en uit de markt te weren. Wanneer diezelfde partij vervolgens ook de huisvesting regelt, ontstaat een kwetsbare positie voor de medewerker. Wie zijn baan verliest, kan ook zijn woning verliezen. Wie afhankelijk is van zijn werkgever voor zijn bed, zal minder snel aan de bel trekken bij slechte omstandigheden.
De gevolgen daarvan zijn zichtbaar in de documentaire: dure kamers, meerdere mensen in één woning, weinig zekerheid en soms zelfs dakloosheid na ontslag. Dat zijn geen losse incidenten, maar symptomen van een systeem waarin wonen en werken te veel met elkaar verweven zijn. En niet voor het eerst: Nederland heeft dit patroon al bij eerdere arbeidsmigratiegolven gezien. Steeds is de afspraak dat arbeidsmigratie mogelijk moet zijn, zolang het goed geregeld wordt, maar toch blijft het misgaan op handhaving, kwaliteit en verantwoordelijkheid. En dat raakt niet alleen de medewerker zelf, maar ook de leefbaarheid in buurten en de beschikbaarheid van woningen voor starters en gezinnen.
De oplossing begint daarom bij een duidelijke scheiding tussen wonen en werken. Internationale medewerkers moeten kunnen wonen op plekken die goed en professioneel worden beheerd, met heldere kwaliteitsnormen, toezicht en zekerheid die niet direct afhangt van hun arbeidscontract. Daarvoor is in veel gemeenten ruimte te vinden, bijvoorbeeld in leegstaand vastgoed of op locaties op bedrijventerreinen waar reguliere woningbouw minder logisch is. Juist daar kun je kwaliteit organiseren, beter beheren en tegelijk druk uit woonwijken halen.
Precies daarom is in april de Vereniging Huisvesting Internationale Medewerkers
(VHIM) opgericht. Al meer dan vijftien partijen hebben zich verenigd om professionele huisvesting los van de werkgever te organiseren en gemeenten daarin te ondersteunen. Goed georganiseerde huisvesting brengt rust, kwaliteit en duidelijkheid, voor zowel bewoners als de buurt.Want de wil is er. Wat nu nodig is, zijn gemeenten die ruimte maken voor professionele locaties. Anders blijven we over twintig jaar dezelfde documentaire maken.