Drie jaar na de invoering van de Wet goed verhuurderschap blijkt dat arbeidsmigranten nog altijd lastig worden bereikt en misstanden lang niet altijd worden gemeld. Toch maakt dit de wet niet direct mislukt. De wet heeft wel degelijk belangrijke randvoorwaarden geschapen, maar dat alleen is onvoldoende. Zonder toezicht, handhaving en daadwerkelijke toegang tot rechten blijven arbeidsmigranten kwetsbaar.
De wet is voortgekomen uit het advies Roemer: "Geen tweederangsburgers”. Dat advies was gebaseerd op een brede analyse van de problemen en onderliggende oorzaken. Emile Roemer adviseerde een pakket van samenhangende maatregelen, waarvan de Wet goed verhuurderschap er één was. Andere voorgestelde maatregelen betroffen toegang tot het recht voor arbeidsmigranten en samenwerking tussen toezichthouders. Maar als je de ene wet wel invoert en de andere laat, leidt dit niet tot een volwaardige oplossing.
Er is wel degelijk iets veranderd
De wet stelt een duidelijk kader: huurovereenkomsten moeten schriftelijk worden vastgelegd, wonen en werken moeten voor arbeidsmigranten van elkaar zijn gescheiden en informatie over rechten en plichten moet begrijpelijk worden aangeboden. Daarnaast moeten gemeenten een meldpunt inrichten, kunnen zij een verhuurvergunning invoeren en hebben zij bevoegdheden gekregen om te handhaven en sancties op te leggen.
Voor partijen die netjes willen werken, heeft de wet duidelijke kaders gebracht. Maar bij partijen waar de grootste misstanden voorkomen, volstaat wetgeving alleen niet. Daar moeten toezicht en handhaving daadwerkelijk worden ingezet.
Rechten moeten ook bereikbaar zijn
Een arbeidsmigrant heeft weinig aan rechten op papier als de drempel om ze te gebruiken te hoog blijft. Dat geldt ook voor de gemeentelijke meldpunten: die hebben alleen effect als arbeidsmigranten weten dat ze bestaan, ze kunnen vinden en zich veilig genoeg voelen om een melding te doen. Wie bang is om na een melding werk of woonruimte kwijt te raken, spreekt zich niet snel uit.
Betere toegang tot recht en onafhankelijke ondersteuning zijn daarom net zo belangrijk als nieuwe regels. Dat was ook een van de adviezen van Roemer waar weinig mee is gedaan.
Kijk naar het hele stelsel
Wie misstanden structureel wil terugdringen, moet naar het geheel kijken: goede informatie, passende huurregels, toezicht, handhaving en toegang tot recht. Pas als die onderdelen elkaar versterken, wordt bescherming op papier ook bescherming in de praktijk.