Het CBS publiceerde woensdag een opvallende paradox: de ervaren werkdruk daalde in tien jaar van 38 naar 31 procent, terwijl psychische vermoeidheid in dezelfde periode bijna verdubbelde, van 13 naar 21 procent. Tegelijk zegt 21 procent van de werknemers met stressvol werk dat er geen maatregelen zijn genomen. Dat is geen tegenstrijdigheid. Werkgevers behandelen werkdruk en mentale vermoeidheid als hetzelfde probleem en zetten daardoor stelselmatig de verkeerde interventies in.
Mismatch
Werkdruk en mentale vermoeidheid zijn twee verschillende dingen. Werkdruk gaat volgens de Arbeidsinspectie over taakhoeveelheid en taakmoeilijkheid. Mentale vermoeidheid heeft een bredere oorzaak en ontstaat ook door een gebrek aan verbinding, het gevoel niet op de juiste plek te zitten of het besef dat afspraken niet eerlijk zijn. Vooral die laatste factor, eerlijke behandeling, krijgt nauwelijks aandacht in het Nederlandse inzetbaarheidsbeleid. En juist dat sloopt de motivatie sneller dan een hoge taakdruk.
Leidinggevende
De leidinggevende heeft de meeste invloed op deze factoren, niet HR en niet de medewerker zelf. In de praktijk zit hij of zij echter vaak op het scherm gericht als iemand binnenloopt, vult het gesprek in plaats van door te vragen en vergeet waardering uit te spreken. Klein gedrag met grote gevolgen voor inzetbaarheid en bevlogenheid.
Meten
Vandaar dat 21 procent zegt dat er niets gebeurt. Organisaties meten dat er stress is, maar niet waar die vandaan komt. Vervolgens wordt een standaardinterventie ingezet, zoals mindfulness, time-management of ademcoaching, en hoe waardevol dat ook kan zijn: negen van de tien keer sluit het niet aan op de werkelijke oorzaak. Het begint bij één vraag: wat veroorzaakt de vermoeidheid in dit team? Pas dan kan een interventie effectief zijn.
Gisteren (donderdag) meldde het CBS dat de arbeidsmarkt verder afkoelt: 91 vacatures per honderd werklozen, het laagste niveau in vier jaar. Werkgevers kunnen in de verleiding komen om achterover te leunen, maar het tegenovergestelde is verstandig. Wie nu niet investeert in eerlijke behandeling en aandachtig leiderschap, raakt straks de mensen kwijt die hij of zij het hardst nodig heeft.