Bedrijven die hun elektriciteitsaansluiting willen verzwaren of een nieuwe aansluiting nodig hebben, lopen steeds vaker tegen beperkte netcapaciteit aan. Om de wachtrij voor nieuwe en zwaardere aansluitingen terug te dringen hebben de overheid, netbeheerders en het bedrijfsleven begin februari nieuwe afspraken gemaakt. In het nieuwsbericht van 4 februari 2026 stelde minister Sophie Hermans dat ondernemers die op extra netcapaciteit wachten niet kunnen stilvallen tot het stroomnet is uitgebreid, en dat de afspraken bedoeld zijn om op korte termijn meer perspectief te bieden voor partijen op de wachtlijst.
De timing van de afspraken is relevant voor sectoren die willen elektrificeren. Industriebedrijven onderzoeken steeds vaker hoe processen kunnen overschakelen op elektriciteit om uitstoot te verminderen en efficiënter te produceren. Daarmee groeit ook de behoefte aan technische achtergrondinformatie over inpassing in bestaande productielijnen, bijvoorbeeld over proceswarmte en flexibiliteit. Bedrijven zoeken die informatie vaker bij onafhankelijke kennisbronnen en bij gespecialiseerde groothandels in de toeleveringsketen. Tegelijk is in de keten merkbaar dat de vraag naar praktische kennis over modernisering en verduurzaming toeneemt.
Netcongestie drukt op investeringsruimte en verduurzamingsplannenIn de toelichting op de afspraken wordt netcongestie nadrukkelijk gepositioneerd als factor die investeringen kan afremmen. VNO-NCW-voorzitter Ingrid Thijssen noemt het een van de grootste obstakels voor het investeringsklimaat en wijst erop dat snellere aansluiting ruimte kan geven voor groei en verduurzaming.
Volgens NOS gaat het om circa 14.000 bedrijven en instellingen die wachten op een aansluiting of verzwaring. De gemaakte afspraken zijn erop gericht om voor een aanzienlijk deel van deze groep sneller mogelijkheden te creëren, al kunnen de uitkomsten per regio verschillen.
Pakket van maatregelen moet bestaande netruimte beter benuttenHoewel uitbreiding van het elektriciteitsnet noodzakelijk blijft, ligt in de nieuwe afspraken de nadruk op sneller effect door beter gebruik van bestaande capaciteit. De betrokken partijen presenteren daarvoor een pakket van maatregelen dat gericht is op het vrijmaken van ruimte, onder meer door piekbelasting te verminderen en het net flexibeler te benutten. In het plan wordt daarbij genoemd dat het verplaatsen van (delen van) stroomverbruik naar rustigere momenten ruimte kan opleveren voor partijen die nu wachten.
Netbeheerders krijgen meer mogelijkheden om contracten af te sluiten met organisaties die bereid zijn capaciteit vrij te maken, bijvoorbeeld door productieprocessen anders te plannen. Daarnaast wordt gewerkt met regionale tenders, waarbij meerdere partijen in geselecteerde gebieden kunnen aanbieden hoe zij netruimte kunnen creëren. Ook is er een traject aangekondigd om met een beperkte groep grote verbruikers gericht te kijken waar op korte termijn verlichting mogelijk is. In het plan wordt daarbij aangegeven dat deze gezamenlijke aanpak de potentie heeft om binnen twee jaar een aanzienlijk deel van de wachtrij te helpen, met verschillen per regio.
Elektrificatie van proceswarmte blijft centraal in industriële plannenDe discussie over netruimte raakt direct aan elektrificatie, omdat een groot deel van het industriële energieverbruik samenhangt met proceswarmte. In beleidsstukken over industriële elektrificatie wordt uitgegaan van een industrieel energieverbruik van 616 petajoule, waarbij 79 procent wordt ingezet voor proceswarmte die traditioneel grotendeels met aardgas en procesgassen wordt opgewekt.
In dezelfde documenten wordt beschreven dat een aanzienlijk deel van de warmtevraag met bestaande technieken kan worden geëlektrificeerd. Richting 2030 wordt aanvullend potentieel verwacht door technieken die nog worden doorontwikkeld. Voor de periode daarna wordt een technische potentie genoemd die kan oplopen tot circa 90 procent van de industriële proceswarmte. Tegelijk blijft de vraag hoe snel bedrijven dit kunnen doorvoeren afhankelijk van kosten, beschikbare capaciteit en de praktische inpassing in productieprocessen.
Beleidskader is er, maar uitvoering draait om randvoorwaardenHet kabinet publiceerde eerder een actieagenda waarin knelpunten rond industriële elektrificatie worden benoemd, waaronder netcongestie en onzekerheid over elektriciteitskosten. De nieuwe afspraken plaatsen het onderwerp vooral in een uitvoeringscontext: sneller toegang tot netcapaciteit, efficiënter gebruik van bestaande ruimte en ondersteuning voor flexibiliteit.
Voor bedrijven betekent dit dat elektrificatieprojecten niet alleen een technische keuze zijn. De haalbaarheid hangt ook samen met transportcapaciteit, het beperken van piekbelasting en de tijd die nodig is om processen aan te passen. In sommige regio’s is versnelling bovendien lastiger omdat eerst andere knelpunten moeten worden opgelost voordat extra ruimte beschikbaar komt.
Flexibiliteit krijgt steun via de regeling Flex-eNaast contractafspraken en tenders is flexibiliteit ook een beleidsinstrument. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) beschrijft de regeling Flex-e als subsidie waarmee organisaties een flexibiliteitsscan kunnen laten uitvoeren om te onderzoeken hoe het eigen elektriciteitsgebruik flexibeler kan worden ingericht. Afhankelijk van de uitkomsten kunnen vervolgstappen, zoals haalbaarheidsstudies, in beeld komen.
De regeling is gekoppeld aan netcongestie en richt zich op vestigingen in gebieden waar congestieproblemen spelen en op grootverbruikers vanaf een bepaald gecontracteerd transportvermogen. De gedachte is dat flexibiliteit op korte termijn kan helpen om binnen de bestaande aansluiting meer ruimte te creëren, terwijl structurele netuitbreiding op langere termijn nodig blijft.
Vooruitblik: snelheid van elektrificatie hangt samen met beschikbare netruimteDe komende jaren zal de voortgang van industriële elektrificatie sterk samenhangen met de mate waarin netruimte sneller beschikbaar komt. De afspraken van begin februari zijn bedoeld om op kortere termijn meer partijen in de wachtrij te helpen, terwijl uitbreiding van infrastructuur tijd blijft vergen.
Onderzoeks- en beleidsdocumenten wijzen erop dat de technische mogelijkheden voor elektrificatie groot zijn, maar dat investeringsbeslissingen en praktische inpassing bepalend zijn voor het tempo. Verdere verdieping, aanvullende documentatie en doorrekeningen worden door verschillende instellingen digitaal beschikbaar gesteld, onder meer over proceswarmte, flexibiliteit en de ontwikkeling van netcapaciteit.