De problemen op het elektriciteitsnet hoeven de energietransitie niet in de weg te staan. Volgens het rapport Kansen achter de meter is het in veel bestaande woningen mogelijk om te verduurzamen zonder zwaardere netaansluiting. Voorwaarde is wel dat de woningen slim worden verduurzaamd en dat de installaties goed worden ontworpen en ingeregeld. Voorzitter Mark Harbers van Techniek Nederland: ‘In de praktijk betekent dit dat we miljoenen woningen in ons land kunnen gaan verduurzamen, zonder dat we last hebben van netcongestie.’ Het rapport is gebaseerd op een praktijkonderzoek in 400 verduurzaamde woningen. Het onderzoek is uitgevoerd door Stroomversnelling in opdracht van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK). Op verzoek van Techniek Nederland heeft Stroomversnelling een whitepaper opgesteld over de mogelijkheden van verduurzaming met een 1-fasenaansluiting.
Zwaardere elektriciteitsaansluiting is vaak niet nodig
In veel woningen wordt nu nog geadviseerd om de bestaande 1-faseaansluiting (1x25A of 1x35A) op het elektriciteitsnet te vervangen door een 3-fasenaansluiting (3x25A). Vanaf 1 juli is het in woningen in grote delen van Nederland niet meer mogelijk om zo’n verzwaarde aansluiting op het elektriciteitsnet op korte termijn te realiseren. Aanvragen voor een netverzwaring komen dan op een wachtlijst. Het onderzoek van Stroomversnelling laat zien dat een bestaande 1-faseaansluiting in veel gevallen met een aangepast advies voldoende is voor verduurzamingsmaatregelen, zoals een warmtepomp en/of een laadpunt voor de elektrische auto.
Warmtepomp, elektrisch koken en de auto opladen
Kleinere woningen en goed geïsoleerde woningen met een 1x25A-aansluiting kunnen in veel gevallen zonder verzwaarde aansluiting overstappen op een volledig elektrische warmtepomp en elektrisch koken. In sommige situaties is wel slimme sturing nodig en extra aandacht voor isolatie en ventilatie. Een laadpunt voor de elektrische auto is bij een 1x25A-aansluiting meestal niet mogelijk. Een 1x35A-aansluiting is in vrijwel alle woningen voldoende voor een volledig elektrische warmtepomp. Ook een laadpunt voor de auto is bij 1x35A mogelijk, mits een load balancer het beschikbare elektrisch vermogen verdeelt over de verschillende apparaten. In Nederland hebben ongeveer 5 miljoen woningen een 1-faseaansluiting: in 1 miljoen woningen is dat een 1x25A-aansluiting en in 4 miljoen een 1x35A-aansluiting.
Beter isoleren
Problemen met de netaansluiting ontstaan vooral als woningen slecht geïsoleerd zijn (en dus weinig warmte vasthouden), als de warmtepomp niet goed is ingeregeld of als de warmtepomp een groot elektrisch back-up-element heeft. Door een woning beter te isoleren, de warmtepomp goed in te regelen en lage aanvoertemperaturen toe te passen, wordt het benodigde elektrische vermogen aanzienlijk beperkt. Een verzwaarde netaansluiting is dan in veel gevallen niet nodig.
Aanbevelingen voor de Rijksoverheid
Het rapport Kansen achter de meter geeft de Rijksoverheid een aantal aanbevelingen, die Techniek Nederland onderschrijft:
- Onderzoek of een verzwaring van 1x25A naar 1x35A anders kan worden behandeld dan een verzwaring naar 3x25A. Met een 1x35A-aansluiting verdwijnen voor vrijwel alle huishoudens de belangrijkste praktijkbelemmeringen, terwijl deze verzwaring vaak zonder fysieke aanpassingen aan de aansluiting kan worden gerealiseerd.
- Zorg voor betere beschikbaarheid van data van netbeheerders over aansluitingen in relatie tot woningkenmerken.
- Stimuleer het goed inregelen van warmtepompen door prestatie-eisen te stellen aan het verkrijgen van ISDE-subsidie en verstrek subsidie voor het inregelen van warmtepompen.
- Stel een praktisch stappenplan op waarmee woningeigenaren en installateurs kunnen bepalen hoe een woning veilig en efficiënt kan worden geëlektrificeerd binnen een 1-faseaansluiting.
Whitepaper
Op verzoek van Techniek Nederland heeft Stroomversnelling een whitepaper opgesteld over de mogelijkheden van verduurzaming met een 1-fasenaansluiting. Dit whitepaper is een praktische uitwerking van het rapport Kansen achter de meter en is bedoeld voor onder meer installateurs, huizenbezitters en woningcorporaties.
