Uit recente berichtgeving blijkt dat de krapte op de Nederlandse woningmarkt mensen steeds vaker dwingt om verder van hun vertrouwde omgeving te verhuizen. Ook cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) laten zien dat de gemiddelde verhuisafstand de afgelopen jaren is toegenomen. Deze ontwikkeling is ook terug te zien in data van Avis. "Wij zien in onze data een toename in het aantal kilometers dat verhuiswagens gemiddeld afleggen", zegt Wietske Aaftink, Marketing Manager van Avis. "Daarnaast worden verhuiswagens regelmatig op een andere locatie ingeleverd dan waar ze zijn opgehaald, aangezien Nederlanders verder van hun oorspronkelijke woonomgeving terechtkomen."
De cijfers laten zien dat Amsterdam de meeste verhuizingen kent waarbij de verhuiswagen in een andere stad werd ingeleverd. Vanuit de hoofdstad blijken Rotterdam, Maastricht en Groningen veel voorkomende bestemmingen. Volgens psychologen Evelyne Cupido en Stella van Schaik heeft deze ontwikkeling gevolgen voor hoe snel mensen zich thuis voelen na een verhuizing: “Hoe groter de afstand tot vertrouwde plekken, routines en sociale contacten, hoe langer het kan duren voordat een nieuwe woonomgeving echt als thuis voelt.”
Gedwongen afstand vertraagt ‘thuis voelen’
Wanneer mensen verder van hun sociale netwerk en vertrouwde omgeving terechtkomen, wordt het moeilijker om zich snel thuis te voelen. “Gemiddeld duurt het enkele weken tot maanden voordat mensen zich thuis voelen na een verhuizing. Naarmate de verandering groter is, duurt dat proces ook langer,” zegt Evelyne Cupido, woonpsycholoog bij Cuup. “De mate waarin een woning aansluit op hoe iemand wil leven, bepaalt daarnaast in grote mate hoe snel iemand zich ergens thuis voelt,” aldus Cupido.
De beperkte keuzevrijheid op de woningmarkt vergroot dat effect: mensen komen vaker op een plek terecht die minder goed aansluit op hun leven. “Wat ‘thuis voelen’ betekent, verschilt bovendien per persoon,” zegt Stella van Schaik, psycholoog bij Psycholoog op Afstand. “Voor de één draait het om nabijheid van dierbaren, voor de ander om een vertrouwde omgeving. Als mensen daar noodgedwongen afstand van moeten doen, bijvoorbeeld door krapte op de woningmarkt, duurt het langer voordat dat gevoel ontstaat.”
Verlies van routines speelt rol, vooral op latere leeftijd
“Een vaak onderschat gevolg van verder weg verhuizen is de impact op het dagelijks leven,” stelt Cupido. “Mensen moeten hun routines opnieuw vormgeven in een andere woning en omgeving. Gedrag dat eerst vanzelf ging, vraagt tijdelijk meer bewuste aandacht.” Zeker wanneer een woning niet goed aansluit op hoe iemand wil leven, blijft dat aanpassingsproces langer doorgaan. “Dan ontstaat er een voortdurende laag van schakelen en bijsturen, wat energie kost en het gevoel van comfort vertraagt.”
De gevolgen van gedwongen verder weg verhuizen verschillen per levensfase. Kinderen passen zich vaak sneller aan, al kunnen ook zij moeite hebben met het achterlaten van hun vertrouwde omgeving. Voor volwassenen speelt de context een grotere rol: “Hoe ouder mensen zijn, hoe sterker hun leven is verankerd in een vaste omgeving en sociaal netwerk,” zegt Cupido. “Juist dat maakt verhuizen over een grotere afstand ingrijpender, omdat je niet alleen een woning verlaat, maar ook een belangrijk deel van je dagelijks leven.”