Zorgverzekeraars willen dat de opslag op de premie verdwijnt voor mensen die langdurig hun premie niet kunnen betalen. Dat is goed, en het begint bij een wetswijziging. Bovendien kan de overheid nog meer stappen zetten om burgers te ondersteunen. Het antwoord ligt in proactief beleid dat mensen ondersteunt in plaats van straft.
Een mooie mijlpaal met hobbels
Mensen met een betalingsachterstand van meer dan zes maanden betalen een hogere premie – inclusief opslag – aan het CAK. Deze opslag is bedoeld als prikkel om hun schuld af te lossen. De wens van zorgverzekeraars om de opslag te schrappen is een mijlpaal. De opslagmaatregel miste haar doel en werkte als een straf op armoede, met stress en gezondheidsklachten tot gevolg. Als de afschaffing werkelijkheid wordt, heeft dit effect op circa 194.000 verzekerden die premie aan het CAK betalen.
De regeling waar deze opslag deel van uitmaakt moet wél worden behouden: deze zorgt er juist voor dat mensen verzekerd blijven voor de basisverzekering, ondanks een langdurige premieachterstand. Dat wordt gezien als een belangrijk maatschappelijk voordeel en biedt toegang tot zorg.
Automatisch toekennen zorgtoeslag is noodzakelijk
Alleen het afschaffen van de opslag lost de schuldenproblematiek niet op. Zorgverzekeraars stellen daarom voor om de zorgpremie direct te verrekenen met de zorgtoeslag. Niet iedereen die recht op zorgtoeslag heeft, vraagt deze aan. Uit recent onderzoek van Haagse Beek blijkt dat we zorgtoeslag automatisch kunnen toekennen. Dit voorkomt dat kwetsbare burgers door angst voor fouten of administratieve complexiteit toeslagen mislopen.
Geen betutteling, maar zorgplicht
Dit vraagt om een fundamentele omslag: minder blind vertrouwen op zelfredzaamheid en meer proactieve dienstverlening. Dat is niet betuttelend, het tegendeel is waar. Als duidelijk is dat mensen vaardigheden missen om alles zelfstandig te regelen, dan verwaarlozen we deze groep juist als we ze niet helpen.
Verschuiving naar ondersteuning
Het initiatief van Zorgverzekeraars Nederland (ZN) is een positieve stap. Het is de hoogste tijd voor een definitieve verschuiving van de focus op zelfredzaamheid naar proactieve, mensgerichte ondersteuning.