De overheid moet veel meer mensen actief helpen om te krijgen waar zij recht op hebben, zo laten de cijfers uit Stand van de uitvoering 2026 zien. Dienst Toeslagen stuurde in 2025 200.000 huishoudens een brief omdat zij mogelijk recht hadden op zorgtoeslag, maar die niet hadden aangevraagd. Dat leverde 35,1 procent respons en ongeveer 70.000 extra aanvragen op, goed voor circa 53 miljoen euro. Dat is geen klein signaal, maar een harde aanwijzing dat het huidige stelsel nog altijd te veel mensen laat afhaken.
Niet-gebruik is een serieus maatschappelijk probleem
Wie zorgtoeslag misloopt, houdt minder geld over voor de premie, vaste lasten en noodzakelijke zorg. Juist financieel kwetsbare mensen hebben vaak de meeste moeite om regelingen op tijd aan te vragen of wijzigingen door te geven. Als de overheid weet dat grote groepen geld laten liggen door complexiteit, is het niet genoeg om af te wachten tot mensen zelf in actie komen. De overheid moet dan eerder signaleren, actiever benaderen en regelingen eenvoudiger maken.
Dit bevestigt de eerdere oproep over schulden en de opslag
Dit sluit direct aan bij de eerdere oproep aan de overheid om proactief ondersteuning te bieden bij schulden, in plaats van te straffen. De kern was dat mensen met premieachterstanden niet verder in de knel mogen komen door een opslag die eerder straft dan helpt. Deze nieuwe cijfers laten opnieuw zien wat wel werkt: mensen tijdig wijzen op hun rechten, voorkomen dat zij toeslagen mislopen en schulden aanpakken voordat ze escaleren.
Van attenderen naar automatisch toekennen
De logische volgende stap is dat proactieve toekenning veel normaler wordt. Dienst Toeslagen schrijft zelf dat een verdere beperking van niet-gebruik vraagt om een andere inrichting van het stelsel, waarin proactieve toekenning een grotere rol krijgt. Dat is precies de richting die nodig is. Niet pas ingrijpen als mensen al diep in de schulden zitten, maar voorkomen dat zij daar terechtkomen. Bij zorgkosten is dat geen luxe, maar een basisvoorwaarde om zorg toegankelijk te houden.