Een petitie tegen nieuwe asielwetten heeft voor VluchtelingenWerk een recordaantal handtekeningen opgeleverd. Een van deze wetten stelt illegaal verblijf strafbaar als misdrijf. Hierdoor bestaat het risico dat mensen die geen verblijfsvergunning hebben, zorg gaan mijden uit angst voor uitzetting. Dat is onnodig: in Nederland mag iedereen bij ziekte, pijn of andere gezondheidsklachten naar de huisarts, ook zonder zorgverzekering.
Uit onderzoek van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) blijkt dat mensen zonder zorgverzekering regelmatig zorg vermijden. Zij stellen het zoeken van hulp vaak uit vanwege angst voor hoge rekeningen of onbekendheid met hun rechten. Hun onzekere verblijfssituatie versterkt deze drempels. Daardoor melden zij zich vaak pas wanneer klachten ernstig zijn, met een grotere kans op blijvende gezondheidsschade. Ook zorgverleners zijn niet altijd op de hoogte van de geldende declaratieregels.
Er zijn naar schatting 100.000 mensen in Nederland die tijdelijk of langdurig onverzekerd zijn, en dit aantal groeit. Oorzaken liggen onder meer in problemen bij inschrijving in de gemeentelijke basisadministratie of een onzekere verblijfsstatus.
Bij ziekte, pijn of andere zorgen mogen mensen naar de huisarts gaan, ook als ze niet verzekerd zijn. De arts bepaalt welke zorg medisch noodzakelijk is om te voorkomen dat iemand ernstiger ziek wordt. Dit kan bijvoorbeeld gaan om spoedzorg, medicijnen, een noodzakelijke operatie of hulp bij ernstige psychische klachten. Ook zorg rondom zwangerschap en bevalling valt hieronder.
Betere voorlichting kan dit probleem voorkomen. De IGJ pleit daarom voor gerichte en begrijpelijke informatievoorziening aan zowel patiënten als zorgverleners. Ook het Ministerie van Volksgezondheid investeert fors in voorlichting over de verzekeringsplicht en de toegang tot zorg. Daarnaast werkt SKGZ samen met Pharos aan vernieuwde websites, trainingen en praktische wegwijzers.