Van de bijna 150.000 Verenigingen van Eigenaars (VvE’s) in Nederland is 87 procent nog volledig afhankelijk van aardgas. Een daling van 3 procent in vergelijking met 1 januari 2025. Deze trage daling heeft niets te maken met ambitie of techniek, maar alles met geld. 55.700 VvE-eigenaar-bewoners hebben minder dan 3.778 euro betaalreserve. Het is belangrijk dat wetgeving erkent dat sommige mensen niet kúnnen betalen en dat grote VvE-projecten getoetst worden op betaalbaarheid. Alleen dan kunnen VvE’s menselijk verduurzamen.
Wet behandelt iemand die niet kan betalen als iemand die niet wil
Van het aardgas af gaan is in een VvE geen individuele keuze maar een collectief besluit. Wanneer je niet tot de meerderheid behoort, trek je aan het kortste eind. Als het collectief besluit dat er geen aardgas meer gebruikt wordt, moet iedereen daarin mee.
Het VvE-recht kent geen uitzondering voor eigenaars die objectief niet kunnen betalen; de rechter toetst vooral het proces en de splitsingsakte, de akte waarin de eigendomsverhoudingen zijn vastgelegd, en niet de betaalbaarheid. Een eigenaar die niet kan betalen wordt daardoor behandeld alsof hij niet wil betalen, met incasso en in het uiterste geval verlies van de woning tot gevolg.
Betaalbaarheid vooraf toetsen
Dat VvE’s niet door kunnen met verduurzamen of dat mensen uit hun woning gedwongen worden, kan met vier stappen verholpen worden. Het begint met het vastleggen van een hardheidsclausule in de wet voor aantoonbare betalingsonmacht. VvE’s moeten verplicht worden om voor een groot besluit in kaart te brengen hoeveel eigenaars de lasten niet kunnen dragen en welke alternatieven zijn onderzocht. Daarnaast is overheidssteun gewenst, denk aan renteloze leningen en maatwerkbudgetten, die specifiek op de groep gericht is die moeite heeft om dit soort veranderingen financieel te dragen. Tenslotte moet bij grote projecten gelet worden op de fasering, zodat investeringspieken uitblijven.
Om deze vier punten in de praktijk te brengen moeten zowel de wetgever, het ministerie en VvE-besturen hun verantwoordelijkheid nemen. Als er niets gebeurt, dan komen juist de VvE’s met veel ouderen en lage inkomens tot stilstand en blijft dit deel van de woningvoorraad op aardgas achter.