In de Verenigde Staten loopt opnieuw een rechtszaak tegen Meta. Tientallen Amerikaanse staten eisen dat Meta jongeren beter beschermt tegen Facebook en Instagram. Dat techbedrijven hiervoor verantwoordelijk worden gehouden, is een goede ontwikkeling. In Europa gaat de discussie vaak over maatregelen zoals een leeftijdsgrens, maar jongeren worden pas echt beschermd als platforms zelf veiliger worden ontworpen.
De kern van het probleem ligt namelijk niet bij jongeren, maar bij de manier waarop sociale mediaplatforms zijn ontworpen en hoe zij geld verdienen. Strengere wet- en regelgeving voor techontwerp en handhaving op Europees niveau is hiervoor nodig.
Niet jongeren moeten zich aanpassen, maar het systeem
Online onveiligheid is een maatschappelijk probleem, geen jongerenprobleem. Jongeren hoeven zich niet aan te passen aan een schadelijk systeem; het systeem moet veranderen zodat het minder schadelijk is voor jongeren én onze samenleving in het geheel. Sociale media zijn ingericht om gebruikers zo lang mogelijk vast te houden. Eindeloos scrollen, gepersonaliseerde algoritmes, automatische aanbevelingen en andere ontwerpkeuzes zijn onderdeel van een verdienmodel waarin aandacht centraal staat. Zolang die mechanismen blijven bestaan, lossen maatregelen zoals een leeftijdsgrens de onderliggende problemen niet op.
Strengere regels voor sociale mediaplatforms
De oplossing ligt in structurele regulering, bij voorkeur op Europees niveau. Overheden moeten platforms verplichten hun diensten veiliger in te richten, met strengere regels voor schadelijke ontwerpkeuzes, standaard veilige instellingen voor jongeren en meer mogelijkheden voor ouders om het gebruik stapsgewijs op te bouwen. Daarnaast zijn financiële prikkels voor techbedrijven nodig die investeren in veiligheid en welzijn aantrekkelijker maken dan het huidige verdienmodel.
De vraag moet zijn of platforms hun diensten aan jongeren mogen aanbieden zolang veiligheid onvoldoende is geborgd. Een leeftijdsgrens kan onderdeel zijn van die aanpak, maar alleen als de verantwoordelijkheid wordt gelegd waar die hoort: bij de techbedrijven en de overheid.