Nu Nederland in de zomer van 2026 al te maken heeft met een derde regionale hittegolf, is het tijd om werk te maken van koele, groene verblijfsplekken in de openbare ruimte. Bij temperaturen boven de 30 graden loopt de temperatuur in woningen snel op en kunnen ze zelfs onleefbaar worden. Daarom is het belangrijk dat inwoners op korte loopafstand een koele plek kunnen vinden waar zij tijdens hete dagen kunnen verblijven.
Groen helpt kwetsbare groepen
Groen zorgt voor schaduw, verkoeling door verdamping en minder opwarming van de omgeving. Op warme dagen kan het in de schaduw van bomen 10 tot 15 graden koeler aanvoelen dan in de volle zon. Bovendien houden veel woningen de warmte juist vast, ook gedurende de nacht. Een groene plek buiten kan daardoor aangenamer zijn dan binnen. Dat is belangrijk voor iedereen, maar vooral voor kinderen, ouderen en andere kwetsbare groepen die extra gevoelig zijn voor hitte.
Kleine verblijfsplekken zijn een must naast parken
Een koele groene verblijfsplek biedt veel schaduw, voldoende groen, eventueel water en zitgelegenheid. De plek is veilig, comfortabel en goed te voet bereikbaar. Grote parken vervullen die functie vaak al, maar juist in woonwijken is behoefte aan een fijnmazig netwerk van kleinere groene verblijfsplekken waar bewoners verkoeling kunnen zoeken.
Van beleid naar uitvoering
Veel gemeenten hanteren als uitgangspunt dat inwoners binnen 200 tot 300 meter van hun woning een koele verblijfsplek moeten kunnen bereiken: de zogenoemde 'pantoffelafstand'. Zo is het bijvoorbeeld ook voor mensen die slecht ter been zijn te bereiken. De opeenvolgende hete zomers laten zien dat het tijd is om deze ambitie sneller werkelijkheid te maken, vooral in versteende buurten waar de hitte het sterkst wordt ervaren.
Gemeenten moeten een stappenplan maken
De eerste stap voor meer groen is het vaststellen van heldere criteria voor wat een koele groene verblijfsplek precies is. Vervolgens kan worden onderzocht welke bewoners nog geen toegang hebben tot zo'n plek binnen loopafstand. Daarna kan gericht worden gekeken waar nieuwe verblijfsplekken kunnen worden ingericht. Soms zijn daarvoor geen ingrijpende maatregelen nodig. Een bankje in de schaduw van bestaande bomen, het verwijderen van dichte onderbegroeiing of het aanbrengen van extra schaduwvoorzieningen kan al een groot verschil maken. Dan kan iedereen ontsnappen aan de hitte in huis.