Deze zomer is het vier jaar geleden dat de rookmelderplicht werd uitgebreid naar alle woningen in Nederland. Sinds 1 juli 2022 moet op elke verdieping met een woonkamer, slaapkamer of keuken minimaal één goedgekeurde rookmelder hangen, ook in woningen van voor 2003 [1]. De melders zijn daarmee massaal opgehangen. Of ze ook afgaan, hangt op een detail dat weinig aandacht krijgt: de voeding. Bij een aanzienlijk deel van de fatale woningbranden hing er wel een melder, maar werkte die niet, doorgaans door een lege of verwijderde batterij [2].
De winst van een werkende melder is aanzienlijk. Nederland telt jaarlijks naar schatting circa 7.400 woningbranden, en een werkende rookmelder waarschuwt bewoners dertig tot honderdtwintig seconden eerder [2]. Dat verschil is precies de marge die 's nachts bepaalt of een gezin nog via de trap naar buiten kan. Rook verspreidt zich sneller dan vuur en is bij woningbranden de belangrijkste doodsoorzaak.
Voor de batterij is het type melder bepalend. In woningen van na 2003 is de melder aangesloten op netspanning en fungeert de batterij als reservevoeding, die het overneemt bij stroomuitval. In bestaande bouw hangt meestal een batterijgevoede melder [3]. Daarbinnen bestaan twee varianten: melders met een vervangbare batterij en melders met een verzegelde lithiumbatterij die tien jaar meegaat. Bij de eerste groep is vervanging periodiek nodig, en juist die groep werd in 2022 op grote schaal opgehangen omdat het de goedkoopste optie was.
Welk batterijtype daarbij hoort, verschilt per model. In de meeste batterijgevoede melders zit het klassieke blokje van 9 volt, ook wel E-blok genoemd. Fabrikanten leveren hun melders doorgaans met een alkalineversie, die in een rookmelder ongeveer één tot twee jaar meegaat, terwijl een lithiumversie in hetzelfde formaat tot circa tien jaar werkt. Aanbieders als batterijenstunter.nl voeren beide uitvoeringen naast elkaar. Of een melder geschikt is voor lithium, staat in de gebruiksaanwijzing; bij sommige merken werkt dat niet.
Nieuwere en draadloos gekoppelde melders werken juist vaker op penlites in plaats van op een blokje. Meestal gaat het om AA-batterijen, bij compactere modellen om de kleinere AAA-variant. Welk formaat een melder vraagt, staat op de achterkant van het toestel of in de handleiding, en dat is bij vervanging het enige dat telt: een melder die op penlites werkt, accepteert geen blokje. Overzichten per formaat zijn te vinden op https://www.batterijenstunter.nl/aa-batterijen/ en https://www.batterijenstunter.nl/aaa-batterijen/. Oplaadbare batterijen worden voor rookmelders afgeraden, omdat ze een lagere spanning leveren en sneller zelf ontladen, waardoor de melder eerder uitvalt dan de bewoner verwacht.
Vier jaar later betekent dat voor veel huishoudens dat er inmiddels meerdere vervangmomenten zijn gepasseerd. Een melder geeft dat aan met een kort piepsignaal, met tussenpozen van ongeveer een minuut, dat vaak 's nachts begint doordat de spanning bij lagere temperaturen verder terugloopt. Dat piepen wordt in de praktijk regelmatig opgelost door de batterij eruit te halen, waarna vervanging er niet van komt.
Praktisch komt het neer op een korte routine. De testknop op de melder controleert of het alarm en de sirene werken, en kan maandelijks worden ingedrukt. Bij het piepsignaal hoort de batterij direct vervangen te worden. De melder zelf heeft daarnaast een eindige levensduur van maximaal tien jaar, ongeacht de batterij, wat betekent dat melders uit de eerste jaren van deze eeuw aan vervanging toe zijn. Hetzelfde geldt voor de koolmonoxidemelder, die sinds 2022 verplicht is in ruimtes met een gasketel, gashaard, geiser of open haard [4].
Voor huurders en verhuurders speelt daarnaast de verantwoordelijkheidsvraag. De verhuurder plaatst de melders, de bewoner houdt ze werkend, waaronder het vervangen van de batterij. Verzekeraars kijken bij een woningbrand of de verplichte melders aanwezig en functionerend waren [4].
Bronnen
[1] Besluit bouwwerken leefomgeving, verplichting rookmelders in bestaande woningen per 1 juli 2022.
[2] Nederlands Instituut Publieke Veiligheid, cijfers over woningbrandmeldingen en de rol van rookmelders.
[3] NEN 2555, eisen aan rookmelders in woningen.
[4] Rijksoverheid en Brandweer Nederland, informatie over de rookmelder- en koolmonoxidemelderplicht.
Over Batterijenstunter.nl
Batterijenstunter is een Nederlandse webwinkel in batterijen, gevestigd in Roermond en actief voor zowel particulieren als bedrijven. Per artikel staat de actuele voorraad vermeld en bestellingen die op werkdagen voor 16:00 uur binnenkomen worden dezelfde dag verzonden.