Prof. dr. Marjolein de Boer is door het College van bestuur benoemd tot hoogleraar Cultuur, Gezondheid en Gender aan de Open Universiteit. De Boer start per 1 september 2026 aan de faculteit Cultuurwetenschappen. Zij komt van Tilburg University, waar ze onderzoeker en universitair docent was. Vanuit de nieuwe leerstoel richt zij zich op de manier waarop wij als samenleving naar de gezondheid van vrouwen kijken en omgaan met vrouwspecifieke aandoeningen en gezondheidsklachten. Daarnaast onderzoekt zij hoe vrouwen zelf hun lichaam en ziektes ervaren.
Vrouwengezondheid is een actueel thema in Nederland. De Boer: 'In de zorg is de laatste jaren meer en meer aandacht voor betere diagnostiek, behandeling en preventie van soms nog onbegrepen vrouwspecifieke aandoeningen. Onderwerpen als de overgang, endometriose, chronische vermoeidheid en vrouwspecifieke hartklachten staan hoog op de maatschappelijke en politieke agenda.'
Sommige klachten niet serieus genomen
Volgens De Boer is vrouwengezondheid ook veel meer dan een puur medisch vraagstuk. 'Ook de culturele context doet ertoe. De manier waarop we over vrouwen, hun lichaam en hun klachten denken en praten, bepaalt mede hoe zij worden behandeld, hoe vrouwen zichzelf zien en hun klachten ervaren. Daar valt nog een hele wereld te verbeteren.'
Dat culturele perspectief staat centraal in de leerstoel Cultuur, Gezondheid en Gender. Zo onderzoekt De Boer hoe maatschappelijke normen, machtsverhoudingen en beeldvorming invloed hebben op de betekenis die gezondheid en ziekte krijgen. 'Waarom worden sommige klachten nog steeds niet serieus genomen? Hoe wordt er met vrouwen gecommuniceerd? Welke beelden bestaan er over ouder wordende vrouwen? En hoe beïnvloeden (sociale) media en cultuur de manier waarop vrouwen naar hun eigen lichaam kijken?'
Eenzijdig beeld over de overgang
Een van de onderwerpen waar De Boer zich op blijft richten, is de overgang. Hoewel hierover steeds meer wordt gesproken en misverstanden over bijvoorbeeld hormoontherapie steeds verder afnemen, blijft het beeld volgens haar nog vaak eenzijdig. 'De overgang wordt toch nog vaak gereduceerd tot de alom bekende opvliegers en stemmingswisselingen. Maar het is ook een levensfase waarin veel vrouwen andere rollen op zich nemen. Ze gaan bijvoorbeeld minder zorgen. Vrouwen ontdekken ook nieuwe kanten van zichzelf en hun seksualiteit. Dat verhaal hoor je veel minder.'
Groeiende vraag schaamlipcorrecties
Een ander onderzoeksthema is het genitale zelfbeeld van vrouwen. De Boer onderzoekt de groeiende vraag naar cosmetische labiacorrecties. 'De vraag is niet alleen waarom het aantal ingrepen toeneemt, maar ook hoe zo'n wens ontstaat. Welke beelden krijgen vrouwen te zien, of juist niet te zien? Wat wordt er onder een 'aantrekkelijke, mooie vulva' verstaan in onze samenleving? En hoe beïnvloedt dit ideeën van vrouwen over wat een 'normaal' of 'wenselijk' lichaam is?
Naast deze thema's richt de leerstoel zich ook op alledaags gezondheidsactivisme: de kleinschalige initiatieven waarmee mensen aandacht vragen voor (hun) achtergestelde gezondheid, ziekte en gender. Met lokale acties en online communities begint maatschappelijke verandering vaak van onderop.
Het uiteindelijke doel van De Boer en haar onderzoek is helder: 'Als we de culturele context van vrouwengezondheid beter begrijpen, kunnen de zorg verbeteren en bijdragen aan een meer inclusievere samenleving.'
Over Marjolein de Boer
Prof. dr. Marjolein de Boer is per september 2026 hoogleraar Cultuur, Gezondheid en Gender aan de faculteit Cultuurwetenschappen van de Open Universiteit. Als onderzoeker richt zij zich met name op hoe de maatschappij en vrouwen zélf hun ideeën vormen over gezondheid, ziekte en hun eigen lichaam. De Boer studeerde sociologie en filosofie aan de Radboud Universiteit Nijmegen en promoveerde in 2016 aan de Universiteit Maastricht op onderzoek naar de ervaringen van vrouwen met borstkanker. Aan de Universiteit van Oslo deed zij als Marie Skłodowska-Curie fellow onderzoek naar de ervaringen en representaties van onvruchtbaarheid.
Van 2019 tot 2026 werkte De Boer als postdoc onderzoeker, en later als universitair docent aan Tilburg University, waar zij onder meer onderzoek deed naar sociaal-culturele opvattingen over ME/CVS, een chronische vermoeidheidsaandoening die voornamelijk vrouwen treft. Tussen 2021 en 2024 leidde zij een NWO Veni-project over de menopauze als lichamelijke, sociale en culturele transitie. De Boer is medeoprichter en coördinator van het Women's Marginalized Health Network (WOMAHN).
Fotograaf: David van Haren