Europa ziet een structurele toename van verpakkingsafval. Gemiddeld produceert elke EU-burger ruim een halve kilo verpakkingsmateriaal per dag. In 2022 kwam dat neer op 83,4 miljoen ton, ofwel 186,5 kilo per persoon. Dat is 24% meer dan in 2010. De stijging overtreft zowel de economische als de bevolkingsgroei van de EU.
Vooral papier en karton, zoals kartonnen dozen, vormen de hoofdmoot van het afval: circa 40% van het totaal. In Nederland bedroeg het verpakkingsafval in 2022 gemiddeld 169 kilo per persoon. Ook daar is de trend stijgend.
E-commerce en loze ruimte
De groei van e-commerce heeft een directe invloed op het verpakkingsvolume. Veel verpakkingen zijn groter dan nodig, wat leidt tot inefficiënte benutting van laadruimte. In transport en opslag veroorzaakt dat knelpunten. Tot 50% van het laadvolume in bestelwagens en vrachtwagens blijkt uit loze lucht te bestaan.
Suboptimale verpakkingskeuzes zorgen voor meer ritten, hogere kosten en een grotere CO₂-uitstoot. De transportsector bereikt sneller de volumelimiet dan het gewichtslimiet van voertuigen. De uitstoot van de verpakkingsketen is inmiddels vergelijkbaar met die van een kleine EU-lidstaat.
Nederland: groeiende druk in steden
In Nederland versterkt de aanhoudende groei van de online handel – in 2024 goed voor ruim 36 miljard euro – de logistieke druk. Distributiecentra rapporteren toenemende ruimteproblemen, vooral in stedelijke gebieden met hoge pakketdichtheid.
Logistieke bedrijven zoeken naar efficiënter verpakkingsmateriaal, zoals lichtere constructies en beter passende dozen. Ook herbruikbare verzendverpakkingen worden getest. Webwinkels proberen verspilling tegen te gaan en tegelijk hun merkbeleving te behouden. Dat leidt tot uiteenlopende keuzes: van op maat gemaakte verpakkingen tot verzenden in eenvoudige zakken.
Nieuwe regels vanuit Brussel
De EU werkt aan strengere wetgeving met de Packaging and Packaging Waste Regulation (PPWR), eind 2024 aangenomen. Deze verplicht producenten om verpakkingen te minimaliseren, loze ruimte te beperken en alleen recyclebare materialen te gebruiken. Tegen 2030 moeten alle verpakkingen in Europa volledig recyclebaar zijn.
Papier- en kartonverpakkingen worden in Nederland al voor circa 85% gerecycled. Bij kunststof ligt het aandeel beduidend lager, rond 40%. De nieuwe regels moeten bijdragen aan minder afval, meer hergebruik en lagere uitstoot in de hele keten.
Standaardisatie en samenwerking
Volgens onderzoekers is standaardisatie van verpakkingsformaten een belangrijke hefboom om ruimteverlies tegen te gaan. Veel bedrijven gebruiken slechts één of twee doosformaten, wat leidt tot halflege zendingen. Door verpakkingen beter af te stemmen op productafmetingen kan dit worden beperkt.
Daarnaast is ketensamenwerking essentieel. Het delen van vrachtcapaciteit, het bundelen van zendingen en de inzet van gedeelde stadsdepots kunnen transportbewegingen verminderen. Ook digitale afstemming via regieplatforms draagt bij aan efficiëntere planning.
Innovaties in ontwerp, zoals monomaterialen en lichtere verpakkingsvormen, kunnen het recyclen vereenvoudigen. McKinsey verwacht dat de groei van e-commerce verantwoordelijk is voor de helft van de toename in vraag naar transportverpakkingen de komende jaren.
Conclusie
De structurele toename van verpakkingsvolumes zet het Europese logistieke systeem onder druk. Zowel milieubelasting als operationele inefficiëntie nemen toe. Onderzoekers benadrukken de noodzaak van efficiënter verpakken, standaardisatie en samenwerking tussen logistiek, overheid en e-commerce.
Zonder ingrijpen dreigt verdere congestie in steden, stijgende kosten en toenemende uitstoot. Alleen met een integrale aanpak – gestuurd door regelgeving, ontwerpoptimalisatie en gedeelde infrastructuur – kan de verpakkingsgroei beheersbaar blijven.
