Veel media berichtten over de uitgelekte plannen van techbedrijf Meta om gezichtsherkenning toe te voegen aan AI-brillen. Deze plannen zijn onderdeel van een bredere ontwikkeling van technologie die steeds verdergaande digitale dataverzameling in de openbare ruimte mogelijk maakt. We moeten daarom nu nadenken over hoe we de rechten van gebruikers én niet-gebruikers van dit soort technologieën kunnen beschermen.
Recent berichtten meerdere media over een interne memo van techbedrijf Meta, waarin staat dat het bedrijf technologie voor gezichtsherkenning wil verwerken in AI-brillen. AI-brillen zijn een benaming die techbedrijven gebruiken voor ‘normaal’ uitziende brillen met allerlei sensoren, zoals een camera en microfoon. Deze technologie past in een lijn van digitale technologieën die gebruikers onderdompelen in een hybride mix van fysieke en digitale werelden. Deze ‘immersieve technologieën’, zoals ook VR-brillen en augmented reality, kunnen steeds meer informatie verzamelen van gebruikers én van de mensen om hen heen.
Onderzoek van het Rathenau Instituut laat zien dat er risico’s kleven aan de mogelijk brede toepassing van dit soort technologieën. Er zijn zorgen over onder meer privacy, zelfbeschikking, manipulatie en veiligheid. De verdere ontwikkeling van immersieve technologieën kan daarnaast de bekende maatschappelijke risico’s van digitalisering versterken, zoals afhankelijkheid van grote technologiebedrijven.
Hoe groot de impact van deze technologieën is op de maatschappij hangt sterk samen met de vraag of er een grote doorbraak komt in het gebruik. Een gezichtsafbeelding is een ‘biometrisch persoonsgegeven’ volgens de Europese privacywetgeving (AVG). Het gebruik van zulke gegevens om iemand te identificeren, zoals bij gezichtsherkenning gebeurt, mag alleen met expliciete toestemming van de betrokkenen. In de publieke ruimte kunnen mensen hier onmogelijk toestemming voor geven. Het lijkt dus onwaarschijnlijk dat AI-brillen met gezichtsherkenning in Nederland toegestaan zouden zijn. Maar regelgeving staat ook in Europa voortdurend onder druk, en de uitgelekte plannen van Meta laten zien dat we niet achterover kunnen leunen. We moeten blijvend alert blijven op de bescherming van rechten van gebruikers én niet-gebruikers van AI-brillen en immersieve technologieën.