Nieuwe dreigingen, meer bevoegdheden. Dat is de strekking van een nieuw wetsvoorstel over de taken van de AIVD en de MIVD. Maar dat kan ten koste gaan van de grondrechten van burgers. De diensten krijgen met de nieuwe wet namelijk meer toegang tot privégegevens.
Nederland heeft te maken met vele nieuwe dreigingen, zoals cybercriminelen uit Rusland, hackers uit China en online geradicaliseerde terroristen. De inlichtingen- en veiligheidsdiensten moeten ons daarvoor behoeden. Deze diensten kunnen echter zelf ook schade aanrichten door de grondrechten van burgers te schenden.
Nieuwe technieken zorgen voor inbreuk op persoonlijke levenssfeer
In de afgelopen jaren hebben nieuwe technologieën de slagkracht én het inbreukpotentieel van de diensten vergroot. Nieuwe databronnen en analysetechnieken hebben ervoor gezorgd dat meer onschuldige mensen in het vizier van de diensten komen. Dat is een inbreuk op hun persoonlijke levenssfeer.
Het nieuwe wetsvoorstel, de Wet bescherming nationale veiligheid door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten (Wbnv), maakt dit risico nog groter. Als de wet wordt aangenomen, krijgen de diensten toegang tot meer gegevens dan voorheen doordat ze bij meer partijen informatie kunnen opvragen. Ook krijgen de diensten meer ruimte om AI en andere analysetechnieken in te zetten.
Strenge regels borgen balans tussen veiligheid en grondrechten
Dit is opvallend, want de capaciteiten van de diensten zijn al gegroeid. Dat vraagt juist om betere bescherming van burgers tegen de surveillancemogelijkheden van de AIVD en MIVD, en niet een afzwakking daarvan. Strenge regels voor veiligheidsdiensten borgen de balans tussen nationale veiligheid en burgerlijke grondrechten. Het onderscheidt de Nederlandse diensten van die van totalitaire regimes. Met een eenzijdige fixatie op dreigingen lopen we het risico een te hoge prijs te betalen voor onze nationale veiligheid.