Afgelopen week waren protesten en zelfs intimidatie en geweld rond de komst van asielopvang weer veelvuldig in nieuws. De vraag rijst steeds vaker: hoe komt het zover? Ook is het duidelijk dat extreemrechts hier een vinger in de pap heeft, denk aan extreemrechtse actiegroepen zoals Defend Netherlands. Hoe kunnen overheden reageren zonder dit te normaliseren? Gemeenten kunnen hun rol pakken door duidelijk te communiceren en vroegtijdig bewoners te betrekken. Daarnaast vraagt het om een sterke reactie van de overheid: dat intimidatie, vandalisme en geweld onacceptabel zijn.
Gemeenten hebben beperkt invloed: zij opereren in een bredere context. Landelijke politiek en snel verspreide (des)informatie via sociale media kunnen spanning vergroten. Bovendien worden gemeenten steeds vaker gevraagd om snelle oplossingen te bieden. Terwijl zij niet altijd grip hebben op de omstandigheden waarin die moeten worden gerealiseerd.
Transparantie zorgt voor draagvlak
Transparante besluitvorming, duidelijke communicatie en vroegtijdige betrokkenheid van inwoners is extra belangrijk. Draagvlak creëren voor de realisatie van asielopvang is een dynamisch proces. Het groeit als inwoners vanaf het begin kunnen meedenken over hoe deze opgave samen wordt opgepakt. Dat vraagt om meer dan informatie, participatie en dialoog alleen. Er is aandacht nodig voor hoe om te gaan met emoties.
Ongewilde ruimte voor extreemrechts
Wanneer er onvoldoende oog is voor emoties, biedt dit ruimte aan extreemrechtse bewegingen als Defend Netherlands. Zij spelen in op gevoelens van angst en onzekerheid, jagen deze aan en verspreiden desinformatie. Desinformatie moet weerlegd worden met heldere feiten. Maar doe dit niet last minute: cijfers nemen spanning en zorgen van mensen niet weg. Die zorgen moeten besproken worden. Pas wanneer emoties zijn erkend en spanning daalt, ontstaat er ruimte voor informatie en een constructief gesprek.
Onderscheid tussen emoties en racisme en extremisme
Het is dus belangrijk dat mensen zich gezien en gehoord voelen. Gemeenten moeten zichtbaar aandacht hebben voor oplossingen voor de zorgen van inwoners en hun ervaren onveiligheid. Een belangrijke kanttekening daarbij is dat zorgen en weerstand van inwoners niet hetzelfde zijn als racisme, extremisme of het vergoelijken van geweld. Emoties erkennen betekent niet dat alle uitingsvormen daarvan acceptabel zijn. Intimidatie, vandalisme en geweld zijn altijd grensoverschrijdend.
Grensoverschrijdend gedrag vraagt om een duidelijke reactie van overheid en rechtshandhaving. Dat betekent: geen beslissingen terugdraaien onder druk van geweld en intimidatie. Dat normaliseert geweld en racisme. Stel een norm en handhaaf als mensen over de schreef gaan.