Nederlandse consumenten besteden naar schatting nu al 2,1 miljard euro per jaar aan boodschappen in Duitsland en België. Daardoor loopt de Nederlandse schatkist jaarlijks minimaal 340 miljoen euro aan belastingopbrengsten mis. Uit onderzoek van EFMI Business School blijkt dat prijs het belangrijkste motief voor grensshoppen is. De voorgenomen suikerbelasting dreigt bepaalde boodschappen 10 tot 20 procent duurder te maken en zal naar verwachting een extra aanjager zijn van grensshoppen. Zo schiet de suikerbelasting haar doel voorbij.
Vier op de tien Nederlanders steken voor hun boodschappen weleens de grens over. Zij kopen dan vooral producten waarop in Nederland relatief hoge heffingen en accijnzen gelden, zoals alcoholhoudende en alcoholvrije dranken. Duitsland is veruit favoriet. In de grensregio's winkelt zelfs 55 tot 70 procent van de consumenten bij de oosterburen. Vooral het verwachte prijsvoordeel trekt hen over de grens. Grensshoppen is daarmee een structurele manier geworden om op boodschappen te besparen, zo blijkt uit het onderzoek van EFMI onder Nederlandse consumenten.
Jaarlijks verdwijnt 2,1 miljard euro aan boodschappenbestedingen over de grens
Nederland loopt jaarlijks ongeveer 2,1 miljard euro aan boodschappenbestedingen mis doordat Nederlandse huishoudens boodschappen doen in Duitsland en België. Duitsland trekt per jaar ruim 15 miljoen bezoeken voor boodschappen, België bijna 4 miljoen. Grensshoppen is daarmee allang geen randverschijnsel meer en heeft ook gevolgen voor de Nederlandse economie. Elke euro die over de grens wordt uitgegeven, draagt niet bij aan omzet, werkgelegenheid en belastingopbrengsten in Nederland. Alles bij elkaar gaat het om 340 tot 380 miljoen euro per jaar aan gemiste btw- en accijnsopbrengsten op boodschappen bij supermarkten, drogisterijen en speciaalzaken.
Grensshoppen vooral aantrekkelijk bij producten met grote prijsverschillen
Niet het algemene prijsniveau, maar de prijs van specifieke producten zet consumenten ertoe aan boodschappen over de grens te doen. Volgens een analyse van prijsdata van Eurostat door EFMI zijn boodschappen in Nederland gemiddeld genomen niet duurder dan in Duitsland en België. De verschillen lopen echter op bij producten waarop Nederland relatief hoge heffingen en accijnzen toepast, waaronder alcoholhoudende en alcoholvrije dranken. De voorgestelde suikerbelasting dreigt een nieuwe categorie te worden die grensshoppen verder zal aanjagen.
Suikerbelasting stuurt meer consumenten over de grens
Het onderzoek laat zien dat consumenten prijsverhogingen nadrukkelijk meewegen bij de keuze waar zij boodschappen doen. Naarmate prijsverschillen toenemen, groeit de bereidheid om voor aankopen uit te wijken naar Duitsland of België. Volgens EFMI bestaat daardoor een reëel risico dat de voorgestelde suikerbelasting niet alleen leidt tot hogere prijzen in Nederland, maar ook tot een verdere verschuiving van bestedingen naar het buitenland. Daardoor kan een deel van de verwachte belastingopbrengsten van de maatregel weglekken naar buurlanden.
Driekwart van de consumenten vindt extra belasting op eten en drinken te ver gaan
Zes op de tien consumenten keuren belasting- en accijnsverschillen tussen Nederland en zijn buurlanden af. Bij levensmiddelen en frisdranken geldt dat zelfs voor zeven op de tien consumenten. De voorgenomen suikerbelasting gaat veel consumenten te ver. Driekwart accepteert geen prijsstijging of hooguit een stijging van 5 procent, terwijl sommige suikerhoudende producten naar verwachting 10 tot 20 procent duurder worden (Rabobank, 2026). Vooral huishoudens met een inkomen onder modaal maken zich zorgen over een hogere boodschappenrekening.
FNLI-directeur Cees-Jan Adema: “Het onderzoek laat zien dat de voorgenomen suikerbelasting een extra reden vormt om boodschappen over de grens te doen. Daardoor verliest Nederland economische activiteit, terwijl het effect op de volksgezondheid onzeker blijft. Voor supermarkten in de grensregio’s kan dit bovendien leiden tot verder omzetverlies, met mogelijke gevolgen voor de werkgelegenheid en het lokale voorzieningenniveau. Dat is een slechte uitkomst voor consumenten, ondernemers én de schatkist.”
Het volledige rapport is te downloaden via https://fnli.nl/onderzoekgrensshoppen
Afbeelding: Adobe Stock. Alleen voor redactioneel gebruik.