Het Nationaal Warmtefonds, dat leningen tegen gunstige voorwaarden verstrekt voor het verduurzamen van woningen, ziet een stagnatie in de directe aanvragen van particulieren voor de verduurzaming van hun woning. Tegelijkertijd verwacht het fonds meer geld uit te lenen aan Verenigingen van Eigenaars (VvE's). Dit valt goed te verklaren: deze toename hangt samen met de ontwikkeling van de woningvoorraad in Nederland. Tussen 2016 en 2022 groeide het totale aantal woningen met ongeveer 5 procent, terwijl het aantal woningen in een VvE maar liefst 22,5 procent (ruim vier keer zo hard) toenam.
Dat het Warmtefonds gunstige financiering aanbiedt voor VvE’s, waarvan velen niet de middelen in kas hebben voor het energiezuinig en duurzaam maken van het woningencomplex, is een uitkomst. Toch wordt het verduurzamen van VvE’s in Nederland nog een hele kluif. En dat hangt samen met de huidige uitpondingsgolf door woningbeleggers, met name als gevolg van de middenhuurmaatregelen van voormalig minister Hugo de Jonge.
De stijging van het aantal VvE’s komt namelijk niet alleen door nieuwbouw. Ook bij oudere woningen worden steeds vaker nieuwe VvE’s opgericht. Dat is meestal het directe gevolg van uitponding: wanneer een eigenaar van een verhuurappartementencomplex besluit om zijn huurwoningen te verkopen aan de eigenaar-bewoners die dat willen. Daardoor ontstaan gemengde VvE’s, waarin huur- en koopwoningen naast elkaar bestaan. Inmiddels is het aandeel gemengde VvE’s al opgelopen tot circa 50 procent in Nederland.
Juist hier wringt de schoen voor de verduurzaming van de woningvoorraad. Cijfers van het CBS laten zien dat verduurzamen in een gemengde VvE aanzienlijk lastiger is. In een VvE met uitsluitend huurwoningen heeft slechts 9 procent van de woningen een energielabel E, F of G, tegenover 19 procent bij woningen in een gemengde VvE.
De oorzaak hiervan ligt bij de verschillende belangen en financiële mogelijkheden van huurders en eigenaar-bewoners. Dat maakt het nemen van gezamenlijke beslissingen en het rondkrijgen van de financiering binnen een gemengde VvE een stuk ingewikkelder.
Uitponding zorgt dus niet alleen voor een schevere verdeling tussen huur- en koopwoningen, maar bovendien ook voor een flinke vertraging in het verduurzamen van de Nederlandse woningen. Een urgent knelpunt, juist nu de energietransitie in de gebouwde omgeving in volle gang zou moeten zijn.