De aanstaande coalitie wil een suikertaks instellen voor voorverpakte producten die meer dan 6 procent suiker bevatten. Er werd al jaren gesproken over een suikertaks, maar concrete stappen bleven steeds uit. De laatste RIVM‑evaluatie van het Nationaal Preventie Akkoord liet zien dat vrijwillige afspraken hier onvoldoende werken. Ondanks bestaande maatregelen blijft het aandeel mensen met overgewicht stijgen. In 2040 zal naar verwachting 55 tot 56 procent van de volwassenen overgewicht hebben, tegenover een ambitie van maximaal 38 procent. Bij kinderen gaat het om ongeveer 14 procent, terwijl het doel 9,1 procent is. De huidige afspraken remmen de groei slechts beperkt. Het rapport maakt duidelijk dat vrijblijvend beleid zijn houdbaarheidsdatum heeft bereikt en huidige afspraken om overgewicht terug te dringen niet worden gehaald.
De conclusie is helder: er is behoefte aan een andere, doelgerichtere aanpak. Een slimme suikertaks die producenten daadwerkelijk stimuleert tot suikerreductie en daarmee gezondheidswinst oplevert.
Een suikertaks moet niet bedoeld zijn om extra belastinginkomsten te genereren of voedsel onnodig duurder te maken. Het doel is simpel: minder suiker in producten. Dat vraagt om slimme keuzes in de vormgeving van de belasting met een duidelijke differentiatie: hoe minder suiker wordt toegevoegd, hoe lager de belasting. Dat kan door te werken met realistische, taakstellende reductiepercentages per productcategorie, opgesteld in samenwerking met de voedingssector. Een suikertaks met slechts één grens van 6 procent schiet zijn doel voorbij. Dat is alleen effectief voor een beperkte categorie producten die nu net boven de 6 procent suiker zit, zoals een yoghurtdrink die op 7 procent zit. Producenten van koekjes en chocolade waar suikergehaltes van 30 tot wel 58 procent in zitten kunnen met een suikertaks van 6 procent niks. Maar die zullen wel aan de slag gaan wanneer je bijvoorbeeld een reductie van 10 procent afspreekt, omdat het dan haalbaar wordt.
Betrek en motiveer producenten en brancheorganisaties bij de uitwerking van de suikertaks
Mijn oproep is daarom: geef producenten en brancheorganisaties een duidelijke rol bij de verdere uitwerking van de suikertaks richting 2030. Door samen te werken aan aanpassing van recepturen ontstaat een betere balans tussen smaak en gezondheid. Dat kan door met elkaar taakstellende maatwerkafspraken te maken over suikerreductie. Dat zal producenten beslist motiveren om meer in beweging te komen omdat er zo een geloofwaardig perspectief ontstaat op een gezondere samenleving zonder nutteloze prijsverhogingen.