Er moet meer geld naar Europese defensie en de EU moet een grotere zelfstandigheid krijgen op strategisch gebied, aldus het Europees Parlement. Ook moet de EU op geopolitiek niveau meer gewicht in de schaal gaan leggen. Het Parlement dringt aan op meer en beter gecoördineerde defensie-uitgaven en staat achter de EU-strategie voor Groenland.
In een aangenomen resolutie veroordeelt het Parlement het gebruik van unilaterale handelsdreigingen en economische intimidatie tegen Denemarken en andere EU-lidstaten. Deze maatregelen zijn onverenigbaar met het internationaal recht en de kernbeginselen van samenwerking tussen NAVO-bondgenoten. Ze zeggen ook dat Groenland niet mag worden gebruikt als instrument om de EU te verdelen. En ze willen dat de EU krachtig en gezamenlijk reageert, en zich verzet tegen zulke dwangmaatregelen.
Het Europarlement beoordeelde woensdag zowel het gemeenschappelijk buitenlands en veiligheidsbeleid (GBVB) als het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB) van de EU. Rond ons continent is ‘een boog van instabiliteit’ ontstaan, aldus de Europarlementariërs. Van Oekraïne tot de Kaukasus, van het Midden-Oosten tot in de Sahel, en van het Arctisch gebied tot ver daarbuiten. In het rapport staat dat de EU het zich niet kan veroorloven om zich naar binnen te keren. We moeten open en betrokken blijven.
Het Parlement vindt dat de politieke invloed en wereldwijde zichtbaarheid van de EU te vaak achterblijven op het economische, financiële en diplomatieke gewicht van de EU. Dat moet anders. Uit het nieuwe Amerikaanse buitenlandbeleid, dat uitgaat van deals en minder gericht is op samenwerking en de bescherming van Europa, moeten lessen getrokken worden. Op die manier kan de EU voorkomen dat het in de toekomst kwetsbaar wordt voor dwang.
Over de kwestie Groenland zijn de Europarlementariërs erg bezorgd. Ze steunen de verklaring van verschillende EU-landen waarin staat dat alleen Denemarken en Groenland kunnen beslissen over de toekomst van Groenland. De Amerikaanse bedreiging van de zelfstandigheid van de Groenlanders is een grote bedreiging voor de strategische belangen van de EU, de Atlantische Alliantie en de op regels gebaseerde orde.
Tegelijkertijd hebben de Europarlementariërs zorgen over de nationale veiligheidsstrategie van de regering-Trump, die ‘een ongegrond Amerikaans beleid formaliseert waarbij de fundamentele waarden, democratische principes en fundamentele veiligheidsdoelstellingen van de EU, als tegenovergesteld aan de Amerikaanse belangen beschouwt’.
De NAVO en VS zijn nog steeds de belangrijkste bondgenoten van Europa, zo erkent het Europarlement. Toch wijst het ook op de groeiende onvoorspelbaarheid en het toenemende isolationisme van de VS. Daartoe behoren de kans op het terugtrekken van troepen uit Europa. Het Parlement dringt daarom aan op noodplannen van de EU, meer en beter gecoördineerde defensie-uitgaven in de lidstaten, en grotere strategische autonomie.
Europarlementariër en rapporteur Thijs Reuten (GroenLinks/PvdA) wil actie. ‘Bijna twintig jaar lang heeft het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid van de EU grotendeels alleen op papier bestaan; het is tijd dat deze realiteit wordt,’ zegt hij. De huidige realiteit vereist urgentie, eenheid en de bereidheid om actie te ondernemen. ‘Het gaat er niet om te concurreren met de NAVO, maar ervoor te zorgen dat Europa op eigen benen kan staan en een geloofwaardige speler op het gebied van veiligheid kan zijn,’ aldus Reuten.