Twee jaar na de invoering van de Wet kwaliteit incassodienstverlening voldoen nog altijd niet elk incassobureau aan de regels. De Inspectie Justitie en Veiligheid heeft sinds de start van de wet ruim vijftig inspecties uitgevoerd en stelt dat een “groot aantal” bedrijven de wet overtreedt. Daarmee blijft de incassosector onder verscherpt toezicht staan, ondanks nieuwe wettelijke eisen die misstanden juist moesten terugdringen.
Meer waarschuwingen en dwangsommen
De inspectie heeft meer dan twintig bedrijven officieel gewaarschuwd wegens overtredingen van de wet. Daarnaast kregen twintig bedrijven een last onder dwangsom of een brief met het voornemen daartoe. Bij drie incassodienstverleners is een bestuurlijke boete opgelegd of aangekondigd.
Volgens de toezichthouder hebben bedrijven inmiddels voldoende tijd gehad om hun werkwijze aan te passen. De wet is sinds 1 april 2024 van kracht. Waar de inspectie in het begin vooral informeerde en stimuleerde, is de aanpak inmiddels verschoven naar handhaving.
Nieuwe wet moet schuldenaren beschermen
De Wet kwaliteit incassodienstverlening reguleert de buitengerechtelijke incassosector voor het eerst op landelijke schaal. Incassodienstverleners moeten zich registreren en voldoen aan eisen rond vakbekwaamheid, informatievoorziening, klachtbehandeling en de omgang met mensen met schulden.
De wet moet consumenten beter beschermen tegen onduidelijke communicatie, onterechte druk en oplopende schulden. Ook schuldeisers moeten beter kunnen beoordelen met welke partijen zij zaken doen.
Boetes kunnen oplopen
Begin dit jaar trad het boetebeleid voor incassodienstverleners in werking. Daarin zijn vier categorieën opgenomen, met basisboetes die afhankelijk van de overtreding kunnen oplopen van 258 euro tot 12.875 euro.
Bedrijven die zonder verplichte registratie werken of de kwaliteitseisen niet naleven, riskeren daarnaast een last onder dwangsom. De inspectie kan optreden op basis van meldingen, signalen van schuldhulpverleners of eigen onderzoek.
Registratieplicht krijgt meer gewicht
Ook de registratieplicht wordt belangrijker. In het openbare register van screeningsautoriteit Justis stonden begin juni 269 actieve incassodienstverleners. Vanaf 1 oktober 2026 hoeven mensen met een schuld alleen nog in actie te komen als de incassodienstverlener die hen benadert in dat register staat.
Voor ondernemers betekent de strengere handhaving dat zij kritischer moeten kijken met wie zij samenwerken. Wie een betrouwbaar incassobureau inschakelen wil, kan niet langer alleen letten op snelheid of slagingspercentage, maar zal ook moeten controleren of de dienstverlener geregistreerd is en volgens de wettelijke kwaliteitseisen werkt.
Ook achterafbetaaldiensten onder toezicht
De regels raken niet alleen traditionele incassobureaus. Ook andere ondernemingen vallen onder de wet als zij buitengerechtelijke incassowerkzaamheden uitvoeren. Volgens de inspectie staan inmiddels ook de vier grootste aanbieders van achterafbetaaldiensten geregistreerd.
Dat is relevant omdat betalingsachterstanden bij online aankopen en achteraf betalen kunnen uitmonden in incassotrajecten. Juist bij kleine bedragen kan een schuld snel groter worden wanneer aanmaningen, rente en incassokosten bovenop de oorspronkelijke rekening komen.
Incassokosten blijven gevoelig punt
Voor mensen met betalingsachterstanden draait de wet vooral om bescherming tegen onduidelijke communicatie en extra druk. De hoogte van incassokosten is wettelijk begrensd. Schuldeisers en incassodienstverleners mogen naast de toegestane kosten van incasso niet zomaar extra administratie-, herinnerings- of aanmaningskosten rekenen.
Toch blijft dit in de praktijk een gevoelig punt. Voor schuldenaren is vaak niet direct duidelijk welke kosten terecht zijn en welke niet. De kwaliteitswet moet daarin meer transparantie brengen.
Vrijblijvendheid verdwijnt uit de sector
De aanhoudende overtredingen laten zien dat de nieuwe wet de incassosector nog niet volledig heeft opgeschoond. Wel is duidelijk dat de vrijblijvendheid verdwijnt. Incassodienstverlening is niet langer een vrijwel ongereguleerde schakel tussen schuldeiser en schuldenaar.
Met registratie, toezicht en boetes krijgt de sector steeds meer kenmerken van een gereguleerde markt. De komende periode moet blijken of strengere handhaving voldoende is om hardnekkige misstanden terug te dringen.
Waarom een gemiste betaling steeds vaker eindigt bij incasso
Een vergeten rekening, een mislukte automatische incasso of een bestelling via achteraf betalen kan steeds sneller eindigen bij een incassopartij. Waar betalingsachterstanden vroeger vaak pas na langere tijd werden opgevolgd, verloopt dat proces tegenwoordig grotendeels digitaal en automatisch. Bedrijven zien direct wanneer een betalingstermijn is verstreken en sturen vaak zonder handmatige tussenkomst een herinnering, aanmaning of vervolgactie. Die versnelling past bij een economie waarin consumenten steeds vaker online kopen, abonnementen afsluiten en betaalverzoeken verspreid over meerdere platforms ontvangen. Het gemak van bestellen en later betalen heeft een keerzijde: het overzicht raakt sneller kwijt. Zeker wanneer meerdere kleine bedragen tegelijk openstaan, kan één gemiste betaling het begin zijn van een bredere betalingsachterstand.
Kleine bedragen lopen snel op
Veel incassotrajecten beginnen niet met grote schulden, maar met relatief overzichtelijke bedragen. Denk aan een termijnbedrag voor energie, een zorgpremie, een telefoonrekening of een online aankoop. Als de betaling uitblijft, moet een schuldeiser eerst herinneren of aanmanen. Daarna kunnen incassokosten worden berekend.
Juist bij kleine vorderingen kan dat hard aankomen. Voor incassokosten geldt een wettelijk minimumbedrag, waardoor een rekening van enkele tientjes in korte tijd flink kan oplopen. Voor huishoudens met weinig financiële ruimte kan zo’n extra bedrag het verschil maken tussen alsnog betalen of verder achterop raken. Schuldhulpverleners waarschuwen al langer dat vroeg ingrijpen belangrijk is, omdat kleine achterstanden anders snel kunnen uitgroeien tot problematische schulden.
Achteraf betalen vergroot de druk
De groei van achteraf betalen speelt hierin een belangrijke rol. Consumenten ontvangen hun bestelling meteen, maar betalen pas later. Dat maakt online kopen laagdrempelig, vooral bij webwinkels waar afrekenen met één klik mogelijk is. Tegelijk ontstaat het risico dat betaalverzoeken worden vergeten of bewust worden doorgeschoven naar een later moment.
Volgens toezichthouders gaat het merendeel van deze transacties goed, maar de absolute aantallen zijn groot.
Daardoor leidt zelfs een klein percentage betalingsproblemen tot veel aanmaningen en overdrachten aan incassopartijen. Vooral consumenten die meerdere aankopen tegelijk open hebben staan, kunnen het overzicht verliezen. Een betaalmethode die bedoeld is als gemak, kan dan veranderen in een bron van financiële druk.
Bedrijven wachten minder lang
Ook aan de kant van bedrijven verandert de praktijk. Ondernemers hebben te maken met stijgende kosten, krappe marges en klanten die later betalen. Voor kleine bedrijven kan een openstaande factuur direct gevolgen hebben voor de kasstroom. Daardoor wordt sneller actie ondernomen wanneer betaling uitblijft.
Automatische facturatiesystemen maken die opvolging eenvoudig. Na het verstrijken van de betalingstermijn volgt vaak automatisch een herinnering, daarna een aanmaning en uiteindelijk overdracht aan een externe partij. Voor ondernemers die structureel met wanbetaling te maken krijgen, kan het daarom aantrekkelijk zijn om eerder een incassobureau inschakelen wanneer eigen pogingen niets opleveren.
Dat betekent niet dat elke gemiste betaling direct tot harde maatregelen leidt. Veel bedrijven proberen eerst contact te leggen of een betalingsregeling te treffen. Maar de drempel om een dossier over te dragen is lager geworden, mede doordat processen efficiënter en goedkoper zijn ingericht.
Incassosector onder scherper toezicht
De incassosector staat sinds de invoering van de Wet kwaliteit incassodienstverlening nadrukkelijker onder toezicht. Incassodienstverleners moeten zich registreren en voldoen aan eisen rond duidelijke communicatie, klachtbehandeling en correcte omgang met mensen met schulden. De wet moet voorkomen dat schuldenaren onnodig onder druk worden gezet of worden geconfronteerd met onduidelijke kosten.
Toch blijkt uit controles dat niet alle partijen zich aan de regels houden. De Inspectie Justitie en Veiligheid meldde dat meerdere incassodienstverleners waarschuwingen, dwangsommen of boetes kregen of aangezegd kregen. Daarmee blijft de sector gevoelig voor toezicht, juist nu betalingsachterstanden door digitalisering sneller in incassotrajecten terechtkomen.
Juridische escalatie als laatste stap
Een incassobureau kan aandringen op betaling via brieven, e-mails of telefonisch contact, maar mag niet zomaar beslag leggen op loon, bankrekening of inboedel. Daarvoor is doorgaans een rechterlijke uitspraak en een gerechtsdeurwaarder nodig. Als betaling uitblijft of een factuur wordt betwist, kan een zaak juridisch escaleren. Bij complexere zakelijke vorderingen of conflicten over de juistheid van een factuur kan een schuldeiser juridisch advies vragen aan een incasso advocaat. Daarmee verschuift een gemiste betaling van administratief probleem naar een juridisch dossier, met mogelijk extra kosten en langdurige procedures.
De trend laat zien dat betaalgemak en financiële kwetsbaarheid dicht bij elkaar liggen. Een vergeten rekening is niet altijd een teken van onwil, maar kan wel snel gevolgen hebben. Juist daarom groeit de aandacht voor duidelijke regels, verantwoord betaalgedrag en incassopartijen die zorgvuldig omgaan met mensen met schulden.