Voor veel medewerkers in zorg en welzijn stopt zorgen niet na werktijd. Een nieuwe publicatie van AZW en CBS laat zien dat medewerkers in zorg en welzijn relatief vaak ook buiten hun werk zorgen voor een ander. Tegelijkertijd nemen zij minder vaak verlof op en passen zij hun werk minder vaak aan dan medewerkers in andere sectoren. De publicatie combineert nieuwe cijfers met praktijkverhalen die laten zien wat medewerkers nodig hebben om werk en mantelzorg duurzaam te kunnen blijven combineren.
Uit het onderzoek van CBS blijkt dat van de 201.000 medewerkers in zorg en welzijn die in 2025 te maken kregen met een langdurige zorgsituatie, 83% zelf zorg verleent in de thuissituatie. Daarmee combineren veel medewerkers een baan in zorg en welzijn met zorg voor een naaste in de thuissituatie. Het verschil met medewerkers in andere bedrijfstakken is het duidelijkst bij langdurige zorgsituaties.
Een deel van de verschillen hangt samen met persoons- en arbeidskenmerken. Zo werken in zorg en welzijn relatief veel vrouwen, die vaker mantelzorg verlenen dan mannen. Ook leeftijd, opleidingsniveau, arbeidsduur en contractvorm spelen een rol. Maar ook als er rekening wordt gehouden met de kenmerken van werknemers en hun werk blijft de samenhang tussen bedrijfstak en zorg voor langdurig zieke of hulpbehoevende naasten statistisch significant.
De combinatie is vaak complexer dan zichtbaar is
Waar de cijfers patronen laten zien, maken de praktijkverhalen zichtbaar hoe verschillend de combinatie van werk en mantelzorg kan uitpakken. De mantelzorg is vaak langdurig, veranderlijk en beperkt planbaar. De belasting zit bovendien niet alleen in de uren die mantelzorg kost, maar ook in het voortdurend regelen, schakelen en beschikbaar zijn.
Mantelzorg komt vaak boven op het werk en andere verantwoordelijkheden. Tegelijkertijd kan werk structuur, afleiding en energie bieden. De omstandigheden moeten wel kloppen. Regelruimte, passende werktijden en begrip van collega’s en leidinggevenden kunnen helpen om werk en mantelzorg te combineren.
Kleine aanpassingen, grote impact
Wat in de ervaringsverhalen van mantelzorgende medewerkers opvalt, is hoeveel relatief kleine aanpassingen kunnen maken. Denk aan tijdelijk minder werken, aangepaste werkzaamheden of meer regelruimte in het werk. Dergelijke oplossingen helpen medewerkers om zowel hun werk als hun zorgtaken vol te houden.
Van individueel begrip naar goed werkgeverschap
Een belangrijke conclusie uit de publicatie is dat ondersteuning helpt, maar kwetsbaar is als de ondersteuning sterk persoonsafhankelijk is. Medewerkers weten bovendien niet altijd welke regelingen er zijn of bij wie ze terechtkunnen. Heldere informatie, vaste aanspreekpunten en aandacht voor mantelzorg binnen het personeelsbeleid kunnen helpen om medewerkers duurzaam inzetbaar te houden.