De discussie over zzp’ers in zorg en welzijn richt zich vaak op de contractvorm en op strengere handhaving rond schijnzelfstandigheid. Nieuw onderzoek van AZW laat echter zien dat de praktijk veel complexer is.
Werkgevers blijken sinds de aangescherpte handhaving niet massaal te zijn overgestapt op andere vormen van flexibele inzet, zoals uitzendkrachten of detachering. Ook verschillen ontwikkelingen rondom zzp-inzet sterk per branche, beroep en regio.
Het onderzoek brengt beschikbare data en onderzoeken over zzp’ers in zorg en welzijn samen en schetst daarmee een genuanceerder beeld dan vaak in het publieke debat naar voren komt, waarin de nadruk sterk ligt op contractvormen terwijl de praktijk veel complexer blijkt.
‘“We praten over zzp’ers alsof ze hét probleem zijn, terwijl ze in werkelijkheid onderdeel zijn van een complexer systeemprobleem. Wie alleen naar aantallen kijkt, mist wat er echt speelt.” Koen Maas, Panteia.
Minderheid, maar zichtbaar in flexibele inzet
Zzp’ers vormen geen dominante groep binnen zorg en welzijn. Werknemers blijven veruit de grootste groep binnen de sector. Tegelijkertijd spelen zzp’ers in sommige branches een belangrijke rol bij het opvangen van piekbelasting, uitval en moeilijk vervulbare diensten.
Meer dan een financieel verhaal
De keuze voor zzp-schap blijkt niet uitsluitend samen te hangen met financiële motieven. Voor veel professionals spelen autonomie, regie over werktijden en flexibiliteit een belangrijkere rol. Ze willen zelf bepalen wanneer, hoe en hoeveel er gewerkt wordt. Financiële motieven spelen mee, maar zijn zelden doorslaggevend. In sommige branches draait de keuze voor zelfstandigheid zelfs expliciet om de mogelijkheid om het werk anders in te richten of betere zorg te kunnen leveren.
De discussie over zzp-inzet gaat nu vaak over wel of geen schijnzelfstandigheid, maar zou moeten gaan over bredere vraagstukken rondom flexibiliteit, continuïteit en de organisatie van werk in een structureel krappe arbeidsmarkt.
Feitelijke basis voor het gesprek
Met deze publicatie brengt het AZW-programma beschikbare data en inzichten samen om een beter onderbouwd gesprek mogelijk te maken over inzet van zzp’ers in zorg en welzijn. Daarbij wordt zichtbaar dat achter discussies over contractvormen ook bredere vraagstukken schuilgaan rondom autonomie, flexibiliteit, continuïteit en de organisatie van werk.
Het onderzoek is uitgevoerd door onderzoeksbureau Panteia in opdracht van het AZW-programma.
Het onderzoek: Zzp-ers in de sector zorg en welzijn: wat weten we echt?